Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 15
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 15.226-227
atha jalpaḥ—
jalpaḥ parasparaṁ goṣṭhī vitathoktiś ca kathyate ||
dharṣaṇe nakula-strīṇāṁ bhujaṅgeśaḥ kṣamaḥ katham |
yad etā daśanair eṣa daśan nāpnoti maṅgalam ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
atra paraspara-goṣṭhīṁ dvābhyām āha—dharṣeṇeneti |
kula-strīṇāṁ dharṣaṇena kṛtena bhujaṅgeśaḥ ṣiḍga-rājaḥ kathaṁ kṣamaḥ syāt ? kutaḥ ? tatrāha—yad etā iti |
nāpnotīti cchedaḥ |
pakṣe, nakula-strīṇāṁ dharṣaṇe bhujaṅgeśaḥ sarpa-rājaḥ kathaṁ kṣamaḥ syāt na ? ity arthaḥ |
tatra hetur yad etā iti nāpnotīti pūrvavat |
abhiyoga-pakṣe tu kula-strīṇāṁ dharṣaṇe ṣiḍga-rājaḥ kathaṁ na kṣamaḥ syāt, kintu syād evety arthaḥ |
tatra hetum āha—yad etā iti |
atra tu prāpnotīti cchedaḥ |
daśann eva maṅgalaṁ prāpnotītiy arthaḥ ||
(37)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
dāna-ghaṭṭe śrī-kṛṣṇa-ruddhā śrī-rādhā tam āha—kula-strīṇāṁ dharṣaṇena kṛtena bhujaṅgeśaḥ ṣiḍga-rājaḥ kathaṁ kṣamaḥ syāt ? dharṣaṇa-nirvāhāya kathaṁ yogyaḥ syāt? api tu na syād evety arthaḥ |
kutaḥ ? tatrāha—yad etā iti |
śobhanaṁ bhadraṁ nāpnoti tāsāṁ patyuḥ prakāśād rājataś ca daṇḍa-daihikād durita-phalāt pāratrikāc ceti bhāvaḥ |
atra śleṣeṇaivārthāntara-nyāsaḥ |
nakulaḥ sarpa-dviṭ jantu-viśeṣaḥ |
tasya strīṇāṁ dharṣaṇe bhujaṅgeśaḥ sarpa-śreṣṭho’pi kathaṁ kṣamaḥ ? api tu na kṣamaḥ |
kutaḥ ? tatrāha—yad etā iti |
na śobhanam āpnoti tābhir api prati-daṁśanena sadyaḥ-prāṇa-hāner iti bhāvaḥ |
abhiyoga-pakṣe bhujaṅgeśaḥ ṣiḍga-rāja eva yadi syāt, tadā kula-strīṇāṁ sādhvīnāṁ dharṣaṇe kathaṁ na kṣamaḥ syāt ? yad yasmād etā eva daśana-śobhanaṁ sva-śauryābhimāna-sukhaṁ prāpnoti, anyā yuvatayas tu tasya pāṇau patitāḥ santy eva iti bhāvaḥ |
atrāpi śleṣeṇārthāntara-nyāso draṣṭavyaḥ—nakula-strīṇāṁ dharṣaṇe bhujaṅgānāṁ rājā tu kathaṁ na kṣamaḥ |
anye bhujaṅgā na kṣamantām iti bhāvaḥ |
yad yasmāc chobhanaṁ sva-śauryam āpnotīti ||
(37)