yoge sambhoga eva, na tu vipralambhe |
nanu pūrṇāḥ pulindya [u.nī. 14.223] ity atra, duṣkaraṁ katarad-ālī [u.nī. 14.224] ity atra ca mādanasyodāharaṇe yogo na pratīyate ? ity ata āha—yad-vilāsā iti |
sahasrādi-śabdānām asaṅkhyatva eva tātparyāt sahasradhā asaṅkhya-prakārā nityāḥ pratikṣaṇa-bhavā līlā āliṅgana-cumbanādyā yasya mādanasya vilāsāḥ kāryā anubhāvā iti yāvat |
viśeṣeṇa rājante tasyāḥ pratyakṣatayā prakaṭībhavantīti sphūrtito vailakṣaṇyaṁ darśitam |
yadaiva pulindīḥ stauti mālatyās tapaś ca tasminn api kāle sahasra-prakārā api śrī-kṛṣṇāliṅgana-cumbanādi-līlā anubhavaty evety arthaḥ |
ayam arthaḥ—bhāgavatāmṛtokta-siddhāntāt sambhoga-vipralambhayor yaugapadye prakāśa-bhedena vartata eva |
prakāśa-bhede cābhimāna-bhedāt yatra prakāśe sambhogas tatra saṁyoginy evāham iti |
yatra ca prakāśe vipralambho virahas tatra virahiṇy evāham iti śrī-vṛndāvaneśvarī khalv abhimanyate |
yadā tu mādanākhyaḥ sthāyī svayam udayate, tat-kṣaṇa eva cumbanāliṅganādi-sambhogānubhava-madhya eva vividhaṁ viyogānubhava ity ekasminn eva prakāśe prakāśa-dvaya-dharmānubhavaḥ |
sa ca vilakṣaṇa-rūpa eveti |
nanv evaṁ cet sambhoga-kāle’pi katham atitṛṣṇā-mayī tādṛśy uktiḥ sambhavatīti |
sahasradhā sambhoga-kāle sahasradhaivotkaṇṭhety adbhutam evety arthaḥ |
tena vipralambhasya visphūrtir iti lakṣita-lakṣaṇenānurāgeṇa sahāsya sāṅkarya na mantavyam |
tatra hi vipralambhasya prathamam anubhavaḥ |
tataś ca kānta-smaraṇa-paunaḥpunyāt tasya sphūrtiḥ |
sphūrti-prāpte śrī-kṛṣṇāliṅgana-kāle ca naitādṛśy utkaṇṭhoktiś ceti bahv evāntaram iti ||