nanu bhoḥ kṛṣṇa-preyasī-śiromaṇe ! tatra sthitaḥ sa rātrindivam eva tvāṁ dhyāyan kāma-śarārhitaḥ khidyati |
tvaṁ cet prasīdasi tadaiva tasya nistāra iti tatra sāsūyam āha—divīty ādi |
ayam arthaḥ—kṛṣṇasya strībhir vinā kālo na yātīty ahaṁ suṣṭhu jānāmi, tatra yadi mathurāyāṁ striyo na milanti, tadā so’smān dhyāyatu prasādayatu tatra netuṁ tvādṛśaṁ dūtaṁ ca prasthāpayatu |
na ca gopa-jātiṁ taṁ pura-striyaḥ kṣatriya-jātayaḥ katham aṅgīkariṣyantīti vācyam |
tasya kā durāpāḥ ? yadi sa svarge gacchet, tadā devyo’pi rasāyāṁ rasātalādiṣu nāgapatnyo’pi sva-sva-patīṁs tyaktvā tam āgaccheyur mathurāṅganānāṁ kā vārteti bhāvaḥ |
na ca tat-tad-aṅganā-prāptau tasya kiñcit paṇādikam apekṣitavyam ity āha—kapaṭenāpi rucirau sarvāsāṁ manoharau bhrū-vijṛmbha-hāsau yasya, tathā-bhūtasyaiva tasya yā devy-ādayaḥ syuḥ, na tu sva-sva-patīnām ity arthaḥ |
sa-kapaṭa-hāsa-mūlyenaiva tāḥ svayam eva krītā bhūtvā sva-sva-patīṁs tās tyajanti |
kapaṭa-padena kṛṣṇas tu tāḥ tāḥ sakṛd eva bhuktvā tyajati nava-priyatvād iti bhāvaḥ |
devy-ādayo dūre vartantāṁ bhūtir lakṣmīr nārāyaṇasyāpi strī caraṇa-raja upāste tad-aṅga-saṅgārtham iti nāga-patnī-vākyaṁ vayaṁ paurṇamāsī-mukhād aśrauṣma |
ato vayaṁ kāḥ ? kasyāṁ gaṇanāyāṁ tiṣṭhāmo yato mānuṣyas tatrāpi gopyas tatrāpi vṛndāvanīyā iti bhāvaḥ |
idaṁ dainya-maya-vākyam api sa-mastakoddhūnana-svara-viśeṣeṇa garva-garbhitām īrṣyām eva vyanakti |
sā cerṣyā sveṣāṁ lakṣmy-ādito’pi premādhikyaṁ rūpa-sāvarṇyādhikyaṁ cānuvyanakti api ca |
kiṁ ca, uttamaḥ-śloka-śabdo hi kṛpaṇa-pakṣa eva santapta-dīna-hīna-janān yo dayate sa hy uttama-śloka ucyate |
kṛṣṇe tu tal-lakṣaṇābhāvān mithyaivottamaḥślokatety arthaḥ |
yady asmad-vidhān kṛpaṇa-janān sa nāduḥkhayiṣyat tadā svasmin katham uttamaḥśloka-śabda-vācyatvam adhāsyad iti vā ākṣepa-dhvaniḥ |
atra pūrvārdhaṁ divi bhuvīty ādinā kuhakatākhyānaṁ caraṇa-raja iti tṛtīya-caraṇe garva-garbhitā īṛṣyā |
api ceti caturtha-pāde sāsūya ākṣepaḥ ||