Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.184
ratna-cchāyā-cchurita-jaladhau mandire dvārakāyā
rukmiṇyāpi prabala-pulakodbhedam āliṅgitasya |
viśvaṁ pāyān masṛṇa-yamunā-tīra-vānīra-kuñje
rādhā-kelī-parimala-bhara-dhyāna-mūrcchā murāreḥ ||quoted · padyāvalyām
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
ratneti |
umāpati-dharasya padyam |
ratnānāṁ chāyayā kāntyā pratibimbena vā churitaḥ kurbarito jaladhir yena |
kelīti |
strī-liṅgatvam apy atrāvagatam |
mūrcchā mohaḥ ||
(168)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
mathurāta āgatā pravrajitā kācit vraje lalitādi-sakhī-sabhāṁ praviśya śubhāśiṣam āha—ratnānāṁ valabhī-stambha-śikharādiṣu lagnānāṁ padmarāgādīnāṁ chāyābhiḥ kāntibhiś churitaḥ pratibimbārpaṇena vicitrito jaladhir yena tasminn iti mandirasya jaladhi-madhya-vartitvenātyuccatvena coddīpana-vibhāvasya rukmiṇyāpīty ālambana-vibhāvasya prabala-pulakodbhedaṁ yathā syād ity anubhāva-sāttvikānāṁ harṣādi-sañcāriṇāṁ ca aliṅgitasyeti sambhoga-sthāyi-bhāvasya ca sauṣṭhavam uktam |
tatrāpi rukmiṇyāḥ kartṛtvena tasyāḥ puruṣāyitatva-vyaktyā sambhoga-bhūmā |
tādṛśasyāpi murārer mūrcchā viśvaṁ pāyād iti bhaṅgyā vraja-maṇḍalasyaiva pālana-prārthanā |
tadīya-hlādiny-ādi-sakala-śakti-kadamba-nivāsa-bhūtasya vrajasyaiva kṣemeṇa viśvasya sarva-viśvādhārasya śrī-kṛṣṇasya ca kṣemavattva-sambhavāt, tac ca pālanaṁ tasya vrajāgamanaṁ vinā na bhavatīti mūrcchā |
śrī-kṛṣṇaṁ śīghraṁ vrama āgamayatv iti vākyārtho’vagamitaḥ |
kiṁ ca, tatra parimala-bhara-padena śrī-rādhā-kelīnāṁ śrī-kṛṣṇa-sarva-vāñchita-sādhana-kalpa-vallītvam āropitaṁ tena ca dvārakāyāṁ tādṛśa-sukha-sāmagrī-sadbhāve’pi śrī-kṛṣṇaḥ sva-vāñchitālābha-vyākulo vṛndāvanāgamnonmukha eva vartata iti tatratya-vṛttānta-jñāpanaṁ vyañjitam |
padyam idam umāpati-dharasya kaveḥ ||
(168)