Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.179-180
← 14.17814.181-183 →
udyad-vepathu-vādyamāna-daśanā kaṇṭha-sthalāntar-luṭhaj-
modano’yaṁ praviśleṣa-daśāyāṁ mohano bhavet |
yasmin viraha-vaivaśyāt sūddīptā eva sāttvikāḥ ||
jalpā gokula-maṇḍalaṁ vidadhatī bāṣpair nadī-mātṛkam |
rādhā kaṇṭakitena kaṇṭaki-phalaṁ gātreṇa dhik-kurvatī
citraṁ tvad-ghana-rāga-rāśibhir api śvetī-kṛtā vartate ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
udyad iti |
tasyaiva vrajān mathurāṁ gatasya śrī-kṛṣṇaṁ prati nivedanam |
nadī-mātṛka-śabdena nadī-jala-sampanna-vrīhiko deśa ucyate |
uccair viraha-bāṣpais tu yadyapi tādṛśatvaṁ na sambhavati tathāpy anena tat-premṇo māhātmya-mātra-dṛṣṭyā nirdiṣṭam |
yathā—virahena mahān me’nugrahaḥ kṛtaḥ [bhā.pu. 10.47.27] iti tāḥ praty uktam |
kaṇṭaki-phalaṁ panasam |
citraṁ tad-ghana-rāga-rāśibhiḥ ity atra śleṣa-pakṣe raktimā-rāśitvāt śvetīkṛtatvaṁ nopapannam iti citra-śabdaś cāpi-śabdaś ca dattaḥ |
vivakṣita-pakṣe’pi pūrvavad gatiḥ |
bhagavad-rāgasyānanda-dātṛtvena phullatā-karaṇam eva śāstra-labdhaṁ, na tu duḥkha-dātṛtvena śvetīkaraṇam ity abhiprāyāt ||
(165)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
vrajān mathurāṁ gata uddhavaḥ pṛṣṭa-vṛttāntaṁ śrī-kṛṣṇam āha—udyad-vepathubhir vādyamānā vāditravat kriyamāṇā daśanā dantā yasyāḥ sā |
kaṇṭhasthaleti svara-bhedaḥ |
nadī-mātṛkatvaṁ nadī-jala-sampanna-vrīhitvaṁ bāṣpair nadīvat sarvam āplāvayantīty arthaḥ |
syān nadī-mātṛko deva-mātṛkaś ca yathā-kramam ity amaraḥ |
nanu bāṣpa-jalānām uṣṇatvāt tat-sekena kathaṁ vrīhayo bhavanti ? satyam |
teṣām uṣṇatvaṁ kṣaṇikam eva tasyā agrataḥ pṛthivyāṁ patita-mātratvena sadyaḥ śaityāt |
vastutas tu kavi-nibaddha-vaktṛ-prauḍhoktir iyam, tad-bhūma-tātparyavatī |
kaṇṭakit-phalaṁ panasam |
ghana-rāga-rāśibhir niviḍa-raktimabhiḥ |
pakṣe, niviḍānurāga-samūhaiḥ |
atra vādyamānety ādi-padaiḥ sūddīptatvaṁ kampādīnāṁ bodhyam ||
(165)
← 14.17814.181-183 →