Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.177
tatra sakāntasya hareḥ kṣobha-bhara-kāritā, yathā—
hanta stambha-karambitā bhuvi kuror bhadrā sarasvaty abhūd
bāṣpaṁ bhāskarajā mumoca tarasā satyābhraman narmadā |
bheje bhīṣma-sutā ca varṇa-vikṛtiṁ gāmbhīrya-bhāg apy asau
kṛṣṇodanvati rādhikādbhuta-nadī-premormibhiḥ saṁvṛte ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
kurukṣetre vraja-devīnāṁ śrī-kṛṣṇena milanānantaraṁ tenāvahitthā-guptam api bhāva-vikāraṁ vitarkya taṁ ca bhadrādīnām api vismāpakatayānubhūya śrīmān uddhavaḥ parāmṛśati—hanta stambheti |
bhadrāyāḥ sarasvatī vāṇī |
pakṣe, sarasvatī nadī, tasyā viśeṣaṇaṁ bhadrā |
bāṣpam aśru, pakṣe tad iva jalotkaram |
satyā satyabhāmā viśeṣyaṁ, tasyā viśeṣaṇaṁ narmadā |
pakṣe, vaiparītyaṁ tatra satyā sad-rūpā |
bhīṣma-sutā rukmiṇī |
pakṣe, bahu-vrīhiṇā gaṅgā ||
(162)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
kurukṣetra-yātrāyāṁ vraja-devībhiḥ saha śrī-kṛṣṇasya milana-vṛttāntasya camatkārātiśaye śrī-rukmiṇy-ādiṣu vraja-devī-darśanābhilāṣiṇīṣu sva-sva-paṭa-geha-guptāsv eva tatra rahasi tāsu tadānīm eva śrī-kṛṣṇa-darśanotthena śrī-rādhāyā modanākhya-bhāvenoditena śrī-kṛṣṇasya rukmiṇyādīnāṁ ca kṣobhātiśayaṁ dṛṣṭavatī kācid rukmiṇyāḥ sakhī samayāntare sva-sakhīm āha—hanteti |
kathanārambhata eva vismayaḥ |
rādhikaivādbhuta-nadī tasyāḥ premāṇa evormayas tābhiḥ kṛṣṇodanvati śrī-kṛṣṇa-samudre saṁvṛte ruddeh satīti nadyās taraṅgeṇa samudra-bodhād adbhutatvaṁ sa ca rodho nadyās taraṅgāṇāṁ samudra-taraṅga-vijayitvena vā samudra-jala-stambhena vā jñeyaḥ |
pakṣe śrī-kṛṣṇa-premato’pi śrī-rādhā-premādhikya-vyañjanā |
sarasvatī nadī |
kīdṛśī ? bhadrā |
pakṣe, bhadrāyāḥ sarasvatī vāṇī |
bhāskarajā yamunā kālindī ca |
bāṣpaṁ jaloṣmāṇaṁ ūṣmāśru ca |
narmadā nadī abhramat pari paryanta-pravāhā abhūt |
kim-bhūtā ? satyā sadbhyo hitā |
pakṣe, narmadā parihasitum āgatāpi satyabhāmā abhramat bhramim apasmāraṁ prāpa |
bhīṣmaḥ suto yasyāḥ sā gaṅgā, pakṣe bhīṣma-sutā śrī-rukmiṇī |
varṇa-vikṛtir vaivarṇyam |
tataś ca katipaya-kṣaṇānantaraṁ tasyā modana-bhāvasya kiñcid upaśame tā api kiñcit svāsthyam āptās tāṁ stutvā natvā sva-svāvāsaṁ jagmuḥ sā tu vaivaśya-vaśāt tāḥ nānusandhatte smeti jñeyam ||
(162)