brūyās tam iti śrī-kṛṣṇe mathurām āvasati sati, rādhāyās tat-sphūrtija-vyākulatāṁ vīkṣya lalitā pāntha-dvārā taṁ sandiśati |
he mathurādhvanīna mathurā-pathika ! taṁ prasiddhaṁ mathurā-nāthaṁ śrī-kṛṣṇaṁ brūyāḥ kathaya iti vakṣyamāṇam |
uccakair iti tatra rājadhānyāṁ yādava-kula-saṅghaṭṭa-madhya-sthitasya tasya tvayā āgantukena saha nibhṛtālāpāsambhavāt |
nanu kiṁ brūyām ? tatrāha—kācit vraja-sundarī mayā dvāra-bhūtena kañcit sandeśaṁ prāhiṇot preṣitavatīti |
kṣmāpati-pattane rāja-nagare mathurāyāṁ yadi tvaṁ gatas tarhi gaccha |
tatra hetu-garbha-viśeṣeṇa sambodhayati—svacchanda ! he svatantra ! iti tad-eka-prāṇāsv api tāsu nirapekṣatvāt tasya kāṭhinyātiśayo’pi vyañjitaḥ |
adhunā samprati tvad-viraheṇa kliṣṭāṁ duḥkhitām api diśi diśi pratidiśaṁ iti sarvatra tat-sphuraṇād asyāḥ kleśa-viśrānti-sthāna-rāhityaṁ dhvanitam |
ayaṁ bhāvaḥ—tvad-ekālambanatvād asyāś citte tvat-sphūrtau jātāyām anayā sākṣād-buddhyā prathamam sannidhīyate, tataḥ sphūrtir eveyaṁ, na tu satyam iti niścayād dviguṇād eva viraha-bādhām āsādayantyā mahā-mūrcchā samprāpyata ity arthaḥ |
krūrāṇām alināṁ kulair malinayā kṛtyaṁ na me mālayā bālāhaṁ kim u narmaṇas tava padaṁ dūrībhava prāṅgaṇāt | jalpanti jalajekṣaṇā kṣapayati kleśena rātrindivam ||
[vi.mā. 2.1]
kṛtāṁ bhakti-cchedair ghusṛṇa-ghana-carcām adhivahan punar labdho lubdhaḥ priyaka-taru-mūle caṭula-dhīḥ | lapantyāḥ sākṣepaṁ nahi nahi nahīti smita-mukho haṭhān me durlīlaḥ sa kila bhuja-vallī-dalam adhāt ||
[vi.mā. 2.5]
krośantyāṁ kara-pallavena balavān sadyaḥ pidhatte mukhaṁ dhāvantyāṁ bhaya-bhāji vistṛta-bhujo rundhe puraḥ paddhatim | pādānte viluṭhaty asau mayi muhur daṣṭādharāyāṁ ruṣā mātaś caṇḍi mayā śikhaṇḍa-mukuṭād ātmābhirakṣyaḥ katham ||
[vi.mā. 2.21]
yamunā-tīra-kadambāḥ samprati mama hanta sākṣiṇo yūyam | eṣa balān mām abalāṁ gokula-dhūrtaḥ kadarthayati ||
[vi.mā. 5.9]
rādhā puraḥ sphurati paścimataś ca rādhā rādhādhi-savyam iha dakṣiṇataś ca rādhā | rādhā khalu kṣiti-tale gagane ca rādhā rādhā-mayī mama babhūva kutas tri-lokī ||
[vi.mā. 5.18]
bhramare’pi guñjati nikuñja-koṭare manute manas tu maṇi-nūpura-dhvanim | anilena cañcati tṛṇāñcale’pi tām purataḥ priyām upagatāṁ viśaṅkate ||
[vi.mā. 4.17]
tāni sparśa-sukhāni te ca taralaḥ snigdhā dṛśor vibhramās tad-vaktrāmbuja-saurabhaṁ sa ca sudhā-syandi girā-vakrimā | sa bimbādhara-mādhurīti viṣayāsaṅge’pi cen mānasaṁ tasyāṁ lagna-samādhi hanta viraha-vyādhiḥ kathaṁ vardhate ||
[gī.go. 3.15]
dṛśyase purato gatāgatam eva me vidadhāsi | kiṁ pureva sasambhramaṁ parirambhaṇaṁ na dadāsi ||
[gī.go. 7.8]
saṅgama-viraha-vikalpe varam iha viraho na tu saṅgamas tasya | ekaḥ sa eva saṅge tribhuvanam api tan-mayaṁ virahe ||
[padyā. 239]
rādhāgrataś ca purato’pi ca pārśvataś ca | śrotre ca cakṣuṣi ca vāci ca mānase ca | kenādhvanaiṣa madano hṛdi me praviśya māṁ hanti hanta kim iyaṁ na nirācakāra || ||
[a.kau. 8.185]