Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.149
paraspara-vaśībhāvaḥ prema-vaicittyakaṁ tathā |
aprāṇiny api janmāptau lālasā-bhara unnataḥ |
vipralambhe’sya visphūrtir ity-ādyāḥ syur iha kriyāḥ ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
paraspara-vaśībhāvaḥ premādiṣu sann apy atra vilakṣaṇo jñeyaḥ |
vailakṣaṇyaṁ ca paraspara-navanavāyamāna-vaśībhāvatvam ||
(137)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
anurāgasyānubhāvān āha—paraspara-vaśībhāva iti |
premādiṣu nāyakasyaiva vaśībhāvaḥ spaṣṭo bhavet |
nāyikāyās tu lajjāvahitthādibhir avaśībhāva eva tatra tatra suraso’pi sa evocyate |
anurāge tu tṛṣṇādhikyād avahitthā-garvāsūyāder avakāśābhāvān nāyikāyā api spaṣṭa eva vaśībhāva ity atraiva paraspara-vaśībhāvo vyakto bhaved ujjvala-rase |
dāsyādi-rase tv avahitthādi-sañcāri-bhāvābhāvāt premārambham ārabhyaiva paraspara-vaśībhāvo bhavet |
yad uktaṁ—
sādhavo hṛdayaṁ mahyaṁ sādhūnāṁ hṛdayaṁ tv aham | mad-anyat te na jānanti nāhaṁ tebhyo manāg api ||
[bhā.pu. 9.4.68]
bhagavato bhakta-vaśyatā bhaktānām api bhagavad-vaśyatā sarva-śāstra-prasiddhaiva ||
(137)