Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.129-130
nīlimā raktimā ceti rāgo’yaṁ dvividho mataḥ ||
nīlī-śyāmā-bhavo rāgo nīlimā kathyate budhaiḥ ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
tad evaṁ lakṣayitvā prācīnānāṁ matam upalakṣya tad-bhedāv upadiśati—nīlimeti |
tatra teṣāṁ mataṁ, yathā—
na cātiśobhate yan nāpaiti prema mano-gatam | tan nīlī-rāgam ākhyānti yathā śrī-rāma-sītayoḥ ||
kusumbha-rāgaṁ taṁ prāhur yad apaiti ca śobhate | māñjiṣṭha-rāgaṁ tat prāhur yan nāpaity atiśobhate ||
tatra dvividhaṁ īlimānaṁ dṛṣṭāntena vyañjayituṁ dṛṣṭānta-dvaidham āha—nīlī-śyāmābhava iti |
nīlī-śyāme auṣadha-viśeṣau |
nīlī-bhavaḥ śyāmā-bhavaś ceti dvividho nīlimety arthaḥ |
sāmānyokter ekatvam ||
(118)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
yathā duḥkham api sukhaṁ sa rāga ity anubhāvenaiva rāgaṁ lakṣayitvā samprati rāga-śabdārthaṁ dṛṣṭāntenaiva bodhayituṁ prathamaṁ tad-bhedāv uddiśati—nīlimeti |
nīlī-śyāme vṛkṣa-latā-viśeṣau |
nīlī-bhavaḥ śyāmā-bhavaś ceti dvividho’pi rāgo nīlima-saṁjñakaḥ ||
(118)