Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.128
← 14.12714.129-130 →
tārābhisāraka caturtha-niśā-śaśāṅka
kāmāmbu-rāśi-parivardhana deva tubhyam |
argho namo bhavatu me saha tena yūnā
mithyāpavāda-vacasāpy abhimāna-siddhiḥ ||quoted · vā padyāvalyāṁ
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
tārābhisāraketi |
kasyāścit kātyāyany-upāsikāyāś caturthī-candra-sandarśane ratiḥ |
caturtha-niśā-śaśāṅka he caturthī-candra ! so’yam ajāta-tallābhākhya-phalatvenāsiddho’pi loke tal-lābha-mithyāpavāda-rūpeṇa vacasā sarvataḥ khyātyā siddha iva yadi syāt tarhi ca tal-lābham eva matvā sukham eva bhajāmīty arthaḥ |
tad etan-nivedana-viṣayatāyās tvam eva yogyaḥ |
tatas tārābhisārakatayāsmādṛk tathā kāmātiśaya-vardhanaś ca dṛśyata iti sambodhana-dvayenaiva sūcitam—tārābhisāraketi |
kāmāmburāśi-parivardhaneti |
bhādra-māsasyeti jñeyam |
tubhyam argho namaḥ |
arghaṁ dadāmīty arthaḥ |
nanu darśane’pi kalaṅkam utpādayitre mahyaṁ katham arghaṁ dadāsi ? tatrāha—me saheti |
tena śrī-kṛṣṇākhyena yūnā saha me yo’bhimānas tasya seyaṁ mama kānteti, mama ca so’yaṁ kānta ity etat-lakṣaṇas tasya siddhir mithyāpavāda-vacasāpi bhavatv iti ||
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
rāgodaye’kasmāt prāptaṁ duḥkhaṁ sukhamayaṁ bhavatīti kiṁ vaktavyam |
yato rāgavatībhiḥ sva-duḥkha-kāraṇaṁ prārthyate ca tac cāpi sukha-kāraṇaṁ bhavatīti darśayitum āha—yathā veti |
pūrvaṁ rāgavatī kācid vraja-bālā kenāpi prakāreṇa śrī-kṛṣṇam alabhamānā dainyena svaṁ tad-ayogyaṁ matvā sva-nivṛtty-upāyaṁ svayam eva niścitya bhādramāsya-caturthyāś candraṁ kalaṅka-dāyitvena prasiddhaṁ jñātvā taṁ prati kalaṅkaṁ prārthayate |
tārā aśvinyādayas tā abhisārayasīti kānta-prāpty-abhāva-duḥkhaṁ tvaṁ jānāsīti bhāvaḥ |
caturthī yā niśā tasyāḥ śaśaṅketi śrī-kṛṣṇa-prāpty-ayogyāyai mahyaṁ kalaṅka-dānena kṛtārthī-kurv iti bhāvaḥ |
kāmāmbu-rāśīti |
tvaṁ samudraṁ vardhayasīti prasiddhaḥ |
sa ca samudraḥ kāma-maya eva, na tu jala-mayas tathaivāsmābhir anubhavād iti |
tenātra mama na ko’pi doṣaḥ iti bhāvaḥ |
he deveti |
devatvāt tvaṁ mad-duḥkhaṁ tat-pratīkāraṁ ca jānāsy eveti bhāvaḥ |
tubhyam argho nama iti |
darśana-mātreṇāpi kalaṅka-dāyine’pi tubhyaṁ tad-artham atyutkaṇṭhayā argho’pi mayā dīyate tena tatra kāla-vilambo na kārya iti bhāvaḥ |
nanu, kalaṅke sati loka-nindayā duḥkham eva labhyate na ca kṛṣṇāsaṅgaś cety ata āha—tena yūnā kṛṣṇeneti |
atra śrī-kṛṣṇa-prāpti-sambhāvanāyā abhāve’pi tat-prasaṅgābhāsa-mātre’pi duḥkhaṁ sukhaṁ bhavatīti rāgasya parā kāṣṭhā darśitā ||
(117)
← 14.12714.129-130 →