Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.77-78
yathā—
sa mandaḥ kathito yatra bhavet kutrāpi vismṛtiḥ ||
pratipakṣa-janerṣyayā na me
smṛtir āsīd vana-mālya-gumphane |
sakhi kiṁ karavai gavāṁ puro
ghana-hambā-dhvanir eṣa jṛmbhate ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
kutrāpīti |
śrī-kṛṣṇa-sambandhāntareṇeti jñeyam |
pratipakṣa-janaḥ khalv atra vijātīya-bhāvas tat-preyasī-rūpo, na tu sādhāraṇaḥ, tāsāṁ vyavahārāntarānāveśāt |
tato dhvaṁsa-kāraṇa-rūpāyāṁ satyām api tad-īrṣyāyāṁ dhvaṁsa-rahitā ratir iyaṁ premaiva |
tasya rāhityaṁ cānutāpāt pratītam |
tatra ca sati tad-utthayāpi nātiyuktayā tad-īrṣyā-vaśyatayā vā priya-mālya-kṛtau mukhe vikāśa-rūpāyā jṛmbhāyā anyatrāpy āropāt ||
(69)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
kutrāpi kasminn apy āvaśyaka-kartavye śrī-kṛṣṇa-sambandhani vastuni viṣaya ity arthaḥ |
kācit sakhīṁ praty āha—pratīti |
atra vanamālā-gumphanasya śrī-kṛṣṇa-sukha-prayojanakatvenāntaraṅgatvāt pratipakṣa-jana-viṣayiṇyā īrṣyāyās tu rasa-poṣakatve’pi tad-apekṣayā bahiraṅgatvād bahiraṅga-vastunaḥ smṛtir antaraṅga-vastuno vismṛtir iti prema-māndye yuktiḥ |
tatrātrerṣyaiva prema-dhvaṁsa-kāraṇaṁ tasyāṁ satyām api premeti prema-lakṣaṇam ||
(69)