Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.69-70
atha madhyaḥ—
itarānubhavāpekṣāṁ sahate yaḥ sa madhyamaḥ ||
sarvārambha-manoharāṁ sapadi me candrāvalīṁ vindato
raṅgaḥ śārada-śarvarī-samucitaḥ paryāptim evāyayau |
tāṁ kandarpa-camū-camatkṛti-kara-krīḍormi-kirmīritāṁ
rādhāṁ hanta tathāpi cittam adhunā sākṣān mamāpekṣate ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
sarvārambhety atra ca prema-lakṣaṇam anugatam eva |
tādṛśa-śrī-rādhā-premaṇi vyavadhāyake’pi mitho’nugatya parityāgāt ||
(63)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
itarasyā api kāntāyā ā samyak prakāram anubhavāpekṣāṁ sahata iti saḥ |
samāsa-vṛtty-antar-bhūtād api-kārāt sva-viṣaya-kāntāyāś ca samyag anubhavāpekṣaṇān mande premaṇi nātivyāptiḥ |
nātiprauḍhe premaṇy ativyāptiḥ |
itara-kleśa-kārīti tācchīlyārtha-kaṇini-pratyaya-śravaṇāt tad-viṣayī-bhūta-kāntā-virahiṇo nāyakasya kleśāvaśyakatvāvagamāt |
madhya-prema-viṣayī-bhūta-kāntā-virahiṇo nāyakasya tv anya-kāntānubhava-sambhavāt kleśasya naivāśyakatvam |
ata eva vidagdha-mādhavādau candrāvalī-virahiṇaḥ śrī-kṛṣṇasya śrī-rādhānubhave sati kleśāpagamo dṛṣṭaḥ śrī-pañcādhyāyyām api sarva-kāntā-virahe’pi śrī-rādhā-saṅginaḥ śrī-kṛṣṇasya na kleśa-gandho’pi |
śrī-rādhā-virahiṇaḥ śrī-kṛṣṇasya tu sarva-kāntā-saṅge’pi kleśa eva |
yad uktaṁ śrīmaj-jayadeva-caraṇaiḥ—rādhām ādhāya hṛdaye tatyāja vraja-sundarīḥ [gī.go. 3.2] iti |
itas tatas tām [gī.go. 3.3] ity-ādi ca ||
(62) candrāvalīṁ sambhuñjānaḥ śrī-kṛṣṇaḥ svagatam āha—sarvārambheti |
atra śrī-rādhā-viṣayāsakti-sadbhāve’pi candrāvalyāṁ madhyama-premeti madhyama-lakṣaṇaṁ tat-sambhoga-samaye’pi tāṁ kandarpety-ādinā śrī-rādhā-mādhuryānusmaraṇam iti premṇo madhyamatvam |
pūrvatra kamalāyāṁ tu prauḍha eva, tasyā rādhā-priya-sakhītvāt |
śrī-rādhayaiva prītyābhisāritatvāt, tasyāṁ śrī-rādhā-jātīya-sukhānubhavāt tat-sambhoge candrāvaly-āder na smaraṇa-sambhavaḥ |
śrī-rādhāyāḥ smaraṇa-sambhave’pi tasyās tad-yūtheśvarītvena tad-aikyāt tad-itaratvābhāvāt |
yad uktam—itarānubhavāpekṣāṁ sahate [u.nī. 14.69] iti |
tad evaṁ śrī-rādhāyāṁ tat-sakhīṣu ca premṇaḥ prauḍhatvam ātyantikaṁ, candrāvaly-ādiṣv āpekṣikaṁ prauḍhatvaṁ madhyamatvaṁ ceti vivecanīyam ||
(63)