Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.58
etāḥ paraṁ tanu-bhṛto bhuvi gopa-vadhvo
govinda eva nikhilātmani rūḍha-bhāvāḥ |
vāñchanti yad bhava-bhiyo munayo vayaṁ ca
kiṁ brahma-janmabhir ananta-kathārasasya ||quoted · śrī-daśame
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
tathaivodāharati—etāḥ param iti |
etāḥ kevalaṁ saphala-tanudhāriṇyaḥ |
yato bhavatī-prabhṛtayo yaṁ yaṁ bhāvaṁ paramotkarṣa-dṛṣṭyā vāñchanty eva, na tu prāpnuvanti tan mādhuryānubhavasyābhāvaś ca teṣu darśitaḥ kiṁ brahma-janmabhir iti |
anantasya līlānantyād anantadhā sphurtasya tasya kathāsu kathā-mātreṣu kim uta tāsāṁ sambandhinīṣu |
araso rasābhāvo yasya tasya brahma-janmabhir viriñcitayāpi yad ebhir janmabhiḥ kim ? na kiñcit prayojanam ity arthaḥ ||
(52)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
vandamāna uddhavo gopīḥ stauti—etāḥ param etā eva kevalaṁ tanu-bhṛtaḥ saphala-tanu-dhāriṇyo, na tv anyā nāpy asmad-ādyā iti dhvaniḥ |
bhagavat-parikaratvena saphala-tanutve’py uddhavādīnām īdṛśa-bhāvavattvena vinā kiṁ tanubhir iti tad-bhāvautsukyaṁ vyañjayati |
gopa-vadhva ity ārjya-patha-tyāga-lakṣaṇā samarthā ratir vyañjitā |
govinda evam anena prakāreṇa akhilā evātmāno deha-mano-buddh-yatna-svabhāva-dhṛty-ādayo yasmin tasminn iti |
bhrātṛ-putra-pautrādiṣv api snehavatībhyo rukmiṇyādibhyo bhāva-vaiśiṣṭyena vailakṣaṇyaṁ vyañjitam |
ātmā yanto dhṛtir buddhiḥ svabhāvo brahma varṣma ca iti amaraḥ |
tatrāpi govinda-padena gavāṁ pālaka evaiśvarya-jñānābhāvena mādhuryādhikyaṁ, tatrāpi rūḍha-bhāvā rūḍhākhyo mahā-bhāva-prabheda eva bhāvo yāsāṁ tāḥ |
nanu ruh bīja-janmani prādurbhāve iti yogārthenotpanna-bhāvā ity evārthaḥ pratīyate ity ata āha—yat yaṁ bhāvaṁ bhava-bhiyo mumukṣavo munayo muktā vāñchanti, vayaṁ ca bhaktā vāñchāma ity arthaḥ |
vayaṁ kim utpanna-bhāvā na bhavāmas tenātra rūḍha-śabdo na yogārthaḥ, kintu rateḥ saptama-kakṣāyāṁ mahābhāva-prabheda eva rūḍhaḥ |
ata eva ślokāntare’pi jātādi-padam aprayujya, kṛṣṇe kva caiṣa paramātmani rūḍha-bhāvaḥ iti punar api rūḍha-śabda eva |
kiṁ ca, rasāsvāda-vijña-jana īḍrśa-bhāva-prāptiṁ vinā nija-mahā-māhātmyam api tuccham eva manyata ity āha—kiṁ brahma-janmabhir iti |
anantasya kathā-mātra eva raso yasya tasyāpi kiṁ punar mahā-svabhāva-rasikasya brahma-janmabhir bahubhiḥ parameṣṭhi-janmabhiḥ kim ? na kiñcid api prayojanam ity arthaḥ ||
(52)