yayā ratyā tādātmyam ekībhāvam āpannā sambhogecchā, sā ratiḥ samartheti bhaṇyate |
kīdṛśī satī ? tatrāha—kañcid viśeṣam āyantīti |
ayam arthaḥ—sambhogaḥ khalu dvividhaḥ—priya-jana-dvārā sendriya-tarpaṇa-sukhamayaḥ, sva-dvārā tad-indriya-tarpaṇa-sukha-bhāvanā-mayaś ceti |
tatra pūrvecchā kāmaḥ, sva-hitonmukhatvāt |
uttarecchā tu ratiḥ, priya-jana-hitonmukhatvāt |
tatra cottara-sambhoge priya-jana-sparśa-sukhaṁ ca bhavaty eveti |
yadyapi tad-icchā durvārā, tathāpi balavattvāt kañcid viśeṣam āyāntyā yayā ratyā militatvāt tat-tādātmyam āpannā bhavati, sā ratiḥ sarvātikrāmi-sāmarthyāt samartheti bhaṇyata iti ||