Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.35
atha svarūpam—
ajanyas tu svataḥ-siddhaḥ svarūpaṁ bhāva iṣyate |
etat tu kṛṣṇa-lalanobhaya-niṣṭhatayā tridhā ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
ajanyo bhāvaḥ svarūpam iṣyata ity anvayaḥ |
nanv ajanyaḥ khalv abhāva eva syāt ? tatrāha—svataḥ-siddha iti |
candrādīnām āhlādakatvādivad iti bhāvaḥ |
tatra candrasyāhlādakatā sāmānye’py āśrayi-viśeṣāṁś cakora-kumuda-samudra-candrakāntādīn prāpya, tad-viśeṣā udayante yena teṣām āsvāda-prakāśa-samucchūnatā-dravatā-rūpā bhāvā mitho-vilakṣaṇā dṛśyanta iti tat-tad-dhetavas tad-viśeṣā vitarkyante |
tadvac chrī-kṛṣṇasya tad-āśrayiṇāṁ ca svarūpata eva tad-bhāva-hetutve sthite |
atra tu rase śrī-kṛṣṇa-niṣṭho lalanā-niṣṭhas tad-ubhaya-niṣṭhaś ca svarūpa-viśeṣo draṣṭavya ity āha—etat tv iti |
yathāgrata iyaṁ vyaktir iti |
anyad dvayaṁ ca spaṣṭatvam eva yāsyati |
tad evāha—tridheti ||
(30)
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
svataḥ-siddho bhāvo raty-utpādako vastu-viśeṣaḥ svarūpam iṣyata ity anvayaḥ |
ajanyas tv iti viśeṣaṇaṁ nisarga-vyāvṛtty-artham |
tataś cāyam arthaḥ—tu bhinnopakrame, ajanya iti viśeṣaṇasya vaiyarthyād ajanyatvena na pratīyamāna ity arthaḥ |
tena śrī-kṛṣṇa-rūpa-guṇādibhir janyatvena pratīyamāno nitya-siddho bhāvo nisargaḥ |
tair ajanyatvenaiva sadā susthiraṁ tu svarūpam iti bhedo draṣṭavyaḥ |
nanu svarūpam iti kim iti spaṣṭaṁ na vyavasthīyate ? maivaṁ |
pura-sundarīṇāṁ rateḥ samañjasatvena lalanā-niṣṭha-svarūpāsambhavāt, tāsu nisarga eva vaktum ucitaḥ |
na ca tāsāṁ sarvāsām eva sādhana-siddhatvaṁ vaktuṁ śakyam, ato nisargaḥ |
sa tarjatu [u.nī. 14.33] ity-ādinā nitya-siddhāyāṁ śrī-rukmiṇyām evodāhṛtaḥ |
tena mahā-kṣaya-kūpa-jala-samudra-jalayor janyatva-svataḥ-siddhatve iva nisarga-svarūpayor janyatva-svataḥ-siddhatve jñeye ||
(30)