Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 14
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 14.1-2
kālāhi-vaktra-vilasad-rasanāgra-jāgrad- / śarmādiśatv aruṇa-ghūrṇita-locanāntaḥ-
sthāyi-bhāvo’tra śṛṅgāre kathyate madhurā ratiḥ ||
gopī-dṛg-añcala-camatkṛti-viddha-marmā |
sañcāra-cūrṇita-satī-hṛdayo mukundaḥ ||quoted · kālāhi-vaktra-vilasad-rasanāgra-jāgrad- / śarmādiśatv aruṇa-ghūrṇita-locanāntaḥ
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
na vyākhyātam.
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
atha sthāyi-bhāvāḥ |
namaś caitanya-rūpāya mādhurya-sthāyine sadā | sva-sāmarthye’py aho sāmya-sāmañjasyānuvartine ||
tad-grantha-kṛd eva granthārambhe maṅgalam ācarati—kālāhīti |
kālāheḥ kāla-sarpasya vaktre vilasantīrasanā, tasyā agram iva jāgrat sva-śauryam āviṣkurvat yad gopī-dṛg-añcalaṁ, tasya camatkṛtyā camatkṛti-mātreṇaiva viddhaṁ marma yasya sa iti gopī-viṣayā śrī-kṛṣṇa-ratiḥ sthāyi-bhāvo viddheti-padenāsvāda-vyañjakena rasatāṁ prāptaḥ |
tatra gopī-viṣayālambanaḥ, tat-kaṭākṣa uddīpana-vibhāvaḥ |
jṛmbhā-romāñcādaya ākṣepa-labdhā anubhāvāḥ |
autsukya-cāpalyādayo vyabhicāriṇaḥ |
tathā aruṇo ghūrṇito jāta-ghūrṇo yo locanāntas tasya saṁcāreṇa cūrṇitaṁ satīnāṁ hṛdayaṁ yena sa iti śrī-kṛṣṇa-viṣayā gopī-ratiḥ sthāyi-bhāvaś cūrṇiteti padenāsvāda-vyañjakena rasatāṁ prāptaḥ |
śrī-kṛṣṇa-tadīya-kaṭākṣādayaḥ pūrvavad vibhāvādyāḥ |
evaṁ ca madhurā ratiḥ paraspara-viṣayāśrayoktā |
yad uktaṁ—
mitho harer mṛgākṣyāś ca sambhogasyādi-kāraṇam | madhurāpara-paryāyā priyatākhyoditā ratiḥ ||
[bha.ra.si. 2.5.36]