asya lakṣaṇaṁ yathā tatraiva— doṣodreka-viyogādyair vyādhayo ye jvarādayaḥ |
iha tat-prabhavo bhāvo vyādhir ity abhidhīyate |
atra stambhaḥ ślathāṅgatva-śvāsottāpa-klamādayaḥ ||
[bha.ra.si. 2.4.90] sa yatheti |
śrī-kṛṣṇe mathurāṁ prasthite tad-viśleṣa-jareṇārditāyāḥ śrī-rādhāyās tat-kālodbhūta-dāśāvṛttaṁ lalitā devī mathurāṁ pāntha-dvārā śrī-kṛṣṇe vijñāpayati |
puṣpa-mayī puṣpa-racitā, aṅgasya arpaṇāt sparśād eva parāga-mayatāṁ puṣpa-dhūli-svarūpatāṁ cūrṇatvam aśnute prāpnoti |
śrī-rādhāyā iti prakaraṇāt jñeyam evam agre’pi |
tathā gātrasyāṅgasya uṣmaṇā tāpena tasyā antike nikaṭe yat tāla-vṛntaṁ vyajanaṁ tat-sthāni nalinyāḥ padminyāḥ patrāṇi tāmyanti mlāyanti |
tathā tasyā stana-maṇḍale vakṣoja-bimbe viṣaye malayajaṁ sughṛṣṭa-śītala-candana-paṅkaṁ ca nyastaṁ lagnaṁ sat śīrṇaṁ vidīrṇam antaraṁ madhyaṁ yasya tathā-bhūtaṁ lakṣyate dṛśyate |
tathā bhūṣāḥ tāpa-śānty-artham alaṅkāratayāṅgī-kṛtā ye mṛṇālāṅkurās te’ṅga-tāpena yaḥ kvāthaḥ pākas tasmād dhetoḥ phenilāni phena-yuktāni mukhāni yeṣāṁ tathā-bhūtāḥ āśu śīghram aṅga-sparśa-kālam eva bhavanti |
phrenādilac ca [pā. 5.2.99] iti matv-arthīya ilac-pratyayaḥ |
pūrva-rasāmṛte’pi sāmānyata udāhṛtaṁ, yathā— tava cira-viraheṇa prāpya pīḍām idānīṁ dadhad-uru-jaḍimāni dhmāpitāny aṅgakāni |
śvasita-pavana-dhāṭī-ghaṭṭita-ghrāṇa-vāṭaṁ luṭhati dharaṇi-pṛṣṭhe goṣṭha-vāṭī-kuṭumbam ||
[bha.ra.si. 2.4.91] iti |
alaṅkāra-kaustubhe ca— bhramo dāhas tathonmādo varhante yad anukṣaṇam |
ādhir evāviyukto’pi vyādhir asyāḥ sphuṭo’bhavat ||