vrajān nivṛtya mathurām āgataḥ sann uddhavaḥ sākṣād evānubhūtāṁ śrī-rādhikāyā unmāda-daśāṁ śrī-kṛṣṇaṁ rahasi nivedayati |
he yadūnāṁ pate ! iti rādhāyās tāṁ daśām anusmaran sārdra-cittatayā śrī-kṛṣṇe sopālambha-sambodhanam |
pṛthunā vipulena tad-viraha-jvareṇa rādhā dūnā duḥkhitā satī kvāpi kadāpi āndolitā itas tato visrastāḥ keśā yasyāḥ sā |
āṅgulīnāṁ bhaṅgato moṭanād aṅgantyau pracalayantyau bhruvau yasyāḥ sā |
daśanair radanaiḥ daśanān dantān vidaśya niṣpīḍya kaṁsaṁ ruṣā krodhena śapati ākrośati |
uddhūrā anargalā nyak-kṛta-maryādety arthaḥ |
kutrāpi sthāne kāle vā uttaralāticañcalā dhīr matir yasyās tathā-bhūtā satī adya tamālaṁ vṛkṣa-viśeṣam ālokya alam atiśayena dhāvati, varṇādi-sāmyāt tava bhramād iti śeṣaḥ |
pūrva-rasāmṛte’pi (2.4.83) daśama-skandha-padyaṁ, yathā— gāyantya uccair amum eva saṁhatā vicikyur unmattakavad vanād vanam |
papracchur ākāśavad antaraṁ bahir bhūteṣu santaṁ puruṣaṁ vanaspatīn ||
kṛmir api namitātmā hanta vṛndāvane’smin kalayati nija-maulau barha-mauler nideśam | anunayati muhur māṁ netu-kāmā nilīyaṁ
yad amala-madhuroktis tasya dṛṣṭiṁ śaṭhasya || [vi.mā. 5.8] alaṅkāra-kaustubhe ca—
itas tatas tvāṁ paśyāmi pāṇibhyāṁ na tu labhyase |
kim indrajālaṁ jānāsi rādhe kiṁ vā mama bhramaḥ || [a.kau. 5.174] asyānyad api kiñcid vivaraṇaṁ tatraiva— unmādaḥ pṛthag ukto’yaṁ vyādhiṣv antarbhavann api |
yat tatra vipralambhādau vaicitrīṁ kurute parām ||
adhirūḍhe mahā-bhāve mohanatvam upāgate |
avasthāntaram āpto’sau divyonmāda itīryate ||
[bha.ra.si. 2.4.84-85] iti |
āpad-dhetukasyāsyodāharaṇaṁ nātiprācuryād granthakāra-caraṇair ubhayatrāpy asmin rase tyaktam |
kintu kādācitka-sambhavād yathāmati likhyate, yathā— satrājitārpita-mṛṣāgha-viśuddhim icchau bhalluka-bhūpa-vivarāntarite sva-nāthe |
taṁ vallabhaṁ druma-khagān api pṛcchatīyaṁ bhaiṣmī priyāli-nicayeṣu śucaṁ vyatānīt ||