Premabase · Ujjvala-nīlamaṇi · Prakaraṇa 12
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
JīvaViśvanāthaViṣṇudāsa
UN 12.16
amarṣād, yathā—
preyasyaḥ paramādbhutāḥ kati na me dīvyanti goṣṭhāntare
tāsāṁ nojjvala-narma-bhaṅgibhir api prāpto’smi tuṣṭiṁ tathā |
dvitrair adya muhus taraṅgad-adhara-grastārdha-varṇair yathā
rādhāyāḥ sakhi roṣa-gadgada-padair ākṣepa-vāg-bindubhiḥ ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Jīva Gosvāmī
Locana-rocanī
roṣa-gadgada-padair iti |
atra jāta-gadgada-padaiḥ iti vā pāṭhaḥ |
padam atra vyavasāyaḥ |
padaṁ vyavasita ity ādi nānārtha-vargāt ||
16||
Viśvanātha Cakravartī
Ānanda-candrikā
rādhayā saha saṅkīrṇa-sambhogānantaraṁ kadācid rahasi śrī-kṛṣṇo viśākhāṁ prati sarasodgāram āha—preyasya iti |
ākṣepa-vācāṁ bhoḥ karālikā-naptrī—krīḍā-kuraṅga-kapaṭa-kuṭila-naṭī-sūtradhāra, man-netra-vīthīṁ mā dūṣaya tvaritam apasarety ādi lakṣaṇānāṁ bindubhiḥ kaṇair ity anena vācām amṛta-nadītvam āropitam |
kīdṛśaiḥ ? roṣeṇa gadgada-yutāni aspaṣṭāni padāni suptiṅ-antāni yeṣu taiḥ |
tatrāpi taraṅgan taraṅga ivācaran |
kampamāna ity arthaḥ |
evaṁ-bhūtaṁ yo’dharas tena grastāḥ mliṣṭā ardhārdhā varṇā yeṣu taiḥ |
atra roṣa ity asya vyabhicāriṇaḥ sva-śabda-vācyatvaṁ nāma doṣo nāśaṅkanīyaḥ |
gadgadety-ādīnāṁ tad-anubhāvānāṁ hetutvena tasya vācyatayaiva hetv-alaṅkārasya svabhāvokteś copasthāpakatvena camatkārādhikya-poṣaṇāt |
na tu jāta-gadgada-padair iti pāṭhe tasya gamyamānatvena tathā camatkāra iti dhyeyam |
na ca vyabhicāri-rasa-sthāyi-bhāvānāṁ śabda-vācyateti-lakṣaṇasya sārvatrikatvam ālaṅkārikair abhimatam |
yad uktaṁ kāvya-prakāśa eva—na doṣaḥ sva-padenoktāv api sañcāriṇaḥ kvacit iti ||
16||