Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 18
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
MadhvācāryaŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.18.19
kutaḥ punar gṛṇato nāma tasya
mahattamaikānta-parāyaṇasya |
yo’nanta-śaktir bhagavān ananto
mahad-guṇatvād yam anantam āhuḥ ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Madhvācārya
bhāgavata-tātparyam
anantoddeśataḥ kālataś ca ||
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
kutaḥ punaḥ kiṁ punar vaktavyaṁ tasyānanatasya nāma gṛṇataḥ puṁso mahattamaikānta-yogo dauṣkulyaṁ vidhunotīti |
yad vā, nāma gṛṇataḥ punaḥ kuto dauṣkulyam iti |
yad vā, gṛṇataḥ puṁsas tasya nāma dauṣkulyaṁ vidhunotīti kiṁ vaktavyam iti kaimutya-nyāyam evāha |
anantāḥ śaktayo yasya |
svato’py anantaḥ |
kiṁ ca, mahatsu guṇā yasya sa mahad-guṇaḥ tasya bhāvas tasmāt |
yaṁ guṇato’py anantam āhuḥ ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
tad evaṁ sati tasya mahattamābhidhāna-yogavataḥ punar mahattamānām ekānta-parāyaṇasya gāḍha-tatparasya sato’ta eva gṛṇataḥ, teṣāṁ mahattamānāṁ nāma kīrtayataḥ puṁsaḥ kīrtitaṁ nāma kartṛ dauṣkulyādikaṁ vidhunotīti kutaḥ punar vaktavyam ? sutarām eva tat syād iti bhāvaḥ |
tatra hetuḥ—atiśayo yo bhagavān ananta-svarūpas tathānanta-śaktiś ca syāt |
tam api yaṁ mahatsu abhivyaktā guṇā yasya tādrśatvād eva hetor anantam āhuḥ—tat tayā yad asti sarve teṣu yadi tad-guṇā nābhivyaktā abhaviṣyan, tadā tad-ajñānāt tam api tathā nāvadiṣyann ity arthaḥ |
pūrveṇa yac-chabdena tac-chabdo labhyate |
pareṇa tu prasiddhaḥ sūcyate |
tasmāt tādṛśa-guṇānāṁ bhavad-vidhānām eva prabhāvo’yaṁ—yad vayam apy atra yogyā jātā iti bhāvaḥ |
yeṣāṁ saṁsmaraṇāt puṁsāṁ [bhā.pu. 1.19.33] ity-ādivat |
atra prastutasya vṛddhānuvṛtti-mahimna upakrāntatvena upasaṁhāre’nyamahima-paratve vākya-bhedaḥ syād iti nānyathā vyākhyātam |
nija-yogyatāntara-sūcane dhārṣṭyaṁ syād iti ca ||
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
kutaḥ punaḥ vaktavyaṁ gṛṇataḥ kīrtayataḥ puṁsaḥ nāma kartṛ-dauṣkulyaṁ vidhunoti |
nanu dauṣkulyārambhakaṁ pāpaṁ prārabdham eva, tasya nāśaṁ vinā kathaṁ dauṣkulya-dhūnanam ? prārabdhasya tu bhogenaiva nāśa iti prasiddheḥ |
nāmataḥ kathaṁ khaṇḍayatu ? ity ata āha—yo bhagavān ananta-śaktir iti |
śaktīnām ānantyād bhakta-prārabdha-nāśiny api kācit śaktir asty eveti bhāvaḥ |
tathā ca mahatsu sva-bhakteṣu guṇā yasya sa mahad-guṇas tasya bhāvas tattvam |
tasmād yam anantam āhur iti |
tena tad-bhakteṣu tadīya-guṇa-saṅkramāt tasminn iva tad-bhakte’pi prārabdhaṁ na tiṣṭhati ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
nanu dauṣkulyārambhatvake prārabdhe sthite tat-kāryaṁ tat kathaṁ vidhūtaṁ syād iti cet—satāṁ prārabdha-haratva-śaktir bhagavad-dattāstīti bhāvenāha—kuta iti |
tasya kṛṣṇasya nāma kartṛ gṛṇato mahattama-sadasi taṁ kīrtayataḥ puṁso dauṣkulyaṁ vidhunotīti punaḥ kutaḥ kiṁ vācyam ity arthaḥ |
kṛṣṇa-prabhāvam āha—ya iti |
bhagavān ṣaḍaiśvarya-pūrṇaḥ, ananto vibhuḥ |
mahatsu guṇā yasya tattvādyam anantam āhuḥ, tathā ca bhakta-prārabdha-hartṛ-sva-śaktestena mahattam eṣv arpitatvāt tat-prasaṅgād asmākaṁ dauṣkulyārambhaka-tan-nāśaḥ sāṁprata iti bhāvaḥ ||