Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 15
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.15.34
yayāharad bhuvo bhāraṁ tāṁ tanuṁ vijahāv ajaḥ |
kaṇṭakaṁ kaṇṭakeneva dvayaṁ cāpīśituḥ samam ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
tad evam uktam api yādavebhyo bhagavato vailakṣaṇyam abuddhvā tat-sāmyaṁ vadato manda-matīn prati vailakṣaṇyaṁ spaṣṭayati dvābhyām |
yayā yādava-rūpayā tanvābhuvobhāraṅkaṇṭakena kaṇṭakam ivāharat |
yādava-tanuṁ bhū-bhāra-tanuṁ ceti dvayam api īśvarasya saṁhāryatvena samam eva ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
yayeti |
tanu-rūpa-kalevara-śabdair atra śrī-bhagavato bhū-bhāra-jihīrṣā-lakṣaṇo devādi-pipālayiṣā-lakṣaṇaś ca bhāra evocyate |
yathā tṛtīye viṁśatitame tat-tac-chabdair brahmaṇo bhāra evoktaḥ |
yadi tatraiva tathā vyākhyeyaṁ, tadā sutarām eva śrī-bhagavatīti |
tataś ca tasya bhārasya bhagavati tad-ābhāsa-rūpatvāt kaṇṭaka-dṛṣṭāntaḥ susaṅgata eva |
tathā dvayam eveśituḥ sāmyam api |
tat tu tṛtīya-śrī-paramātma-sandarbhe vivṛtam asti ||
[kṛṣṇa-sandarbha 106]
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
yādavādīnām antima-daśā-śravaṇena viṣīdataḥ śaunakādīn āśvāsayan siddhānta-rahasyam āha—yayeti |
yayā yādavādi-tanvābhuvaḥ sva-pāda-bhūtāyā [sva-pāda-mūlāyāḥ] bhāraṁ kaṇṭakena sūcy-agreṇa kaṇṭakam iva aharat, tām eva tanuṁ vijahau |
devadatto vasanaṁ vijahāv itivat sva-saṅgād vicyutīcakārety arthaḥ, na tu yayā nityaṁ krīḍati tām apīti bhāvaḥ |
tena aṁśāvataraṇa-samaye ye devā nitya-bhūteṣu praviṣṭāḥ, te eva tebhyo yoga-balena niṣkāsya prabhāsaṁ gamitāḥ, tad-deha-tyāgaṁ lokān māyayaiva darśayatā bhagavatā madhu-pānānantaraṁ deva-rūpīkṛtya svargaṁ prāpayāmāsire ity ekādaśānta-vyākhyānusṛtyā jñeyam |
nitya-lilā-parikarā yādavās tu prāpañcika-lokālakṣitāḥ śrī-kṛṣṇena samaṁ dvārakāyām eva yathā-pūrvam eva khelantīti bhāgavatāmṛtokta-siddhāntād avagantavyam |
dvayam iti |
bhū-bhāra-bhūtā asurā yādavādi-rūpā devāś ceti dvayam īśituḥ parameśvarasya samam eva |
kintu dṛṣṭānte kaṇṭakatvena sāmye’pi karaṇa-bhūtasya sūcy-agrasya upakārakatvenāntaraṅgatvaṁ karma-bhūtasya kaṇṭakasyāpakārakatvena sāmye’pi bahir aṅgatvam ity api jñāpitam |
sūcy-agre kṣudra-śatrau ca lomaharṣe ca kaṇṭakaḥ ity amaraḥ ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
yādavānāṁ vināśaṁ śrutvā khinnān śaunakādīn siddhānta-rahasyenāśvāsayann āha—yayeti |
yayā brahmādeśāvatīrṇa-devāṁśa-yādavatanvā, jātyaika-vacanaṁ, paratrāpyevam |
padbhyāṁ bhūmiḥ iti śruteḥ |
svapada-bhūtāyā bhuvo bhāraṁ daitya-rājanya-rūpam aharat, kaṇṭakena sūcyagreṇa kaṇṭakam iva—tāṁ tad-rūpāṁ tanumajo nitya-mūrtir bhagavān jahau svasaṅgād viyuktāñcakāra |
sūcyagre kṣudra-śatrau ca lomaharṣe ca kaṇṭakaḥ ity amaraḥ |
īśitur jagad-vyāpāriṇaḥ pareśasya bhū-bhāra-daitya-rājanya-vṛndaṁ devāṁśabhūta-yādava-vṛndaṁ ceti dvayaṁ samam upekṣyatayā tulyam ity arthaḥ |
na cātrāviśeṣa-pratīter devāṁśa-yādava-rūpāṁ tanuṁ jahāviti na śakyaṁ vaktum iti vācyam |
aviśeṣa-svīkāre sarvadā mat-priyā devi |
[pa.pu. uttarakhaṇḍe 71] ity ukti-vyākopāt ||