śiṣyāṇām ayutasyāgre tat-paṅktau bhuṅkte yas tasmād durvāsaso hetor ariṇā duryodhanena racitaṁ yad durantaṁ kṛcchraṁ śāpa-lakṣaṇaṁ, tasmāt sakāśān no’smān vanam etya jugopa |
kiṁ kṛtvā ? śākam eva annaṁ tasminn eva pātre’viśiṣṭamupayujya jagdhvā |
yata upayogāt salilevinimagno munīnāṁ saṅghastrilokīṁ tṛptām amaṁsta |
evaṁ hi bhārate kathā—kadācid durvāsā duryodhanenātithyaṁ kṛtam |
tena ca parituṣṭena "varaṁ vṛṇīṣva" ity ukte, durvāsasaḥ śāpāt pāṇḍavā naśyeyur iti manasi vidhāya duryodhanenoktam—"yudhiṣṭhiro’smat-kula-mukhyaḥ |
atas tasyāpi bhavataivam eva śiṣyāyuta-sahitenātithinā bhavitavyam, kiṁ tu draupadī yathā kṣudhā na sīdet, tathā tasyāṁ bhuktavatyāṁ tad-gṛhaṁ gantavyam" iti |
tataś ca tathaiva durvāsasi prāpte paramādareṇa yudhiṣṭhireṇa "mādhyāhnikaṁ kṛtvā āgamyatām" iti vijñāpito muni-saṅgho’dhamarṣaṇāya jale nimamajja |
tatra cintāturayā draupadyā smṛta-mātraḥ śrī-kṛṣṇo’ṅka-sthāṁ rukmiṇīṁ hitvā tat-kṣaṇam eva bhakta-vatsalatayā cāgataḥ |
tayā cāvedite vṛttānte bhagavatoktaṁ—"he draupadi ! ahaṁ ca bubhukṣito’smi |
prathamaṁ māṁ bhojayati" |
tayā cātilajjayoktaṁ—svāmin, mad-bhojana-paryantam akṣayam apy annaṁ sūrya-datta-sthālyāṁ mayā ca sarvān saṁbhojya bhuktam, ato nāsty annam" iti |
tathāpy atinirbandhena sthālīm ānāyya tat-kaṇṭha-lagnaṁ kiṁcic chākānnaṁ prāśyoktam "anena viśvātmā bhagavān prīyatām" |
"atha bhoktuṁ muni-saṅgham āhvaya" iti bhīmaṁ prahitavān |
sa ca tāvatātitṛpto vṛthā-pāka-bhayena palāyita iti ||
kaivalya-dīpikā : durvāsasaḥ śāpe kṛṣṇopakāraṁ smarati—yo no jugopa iti |
vana-vāsas tāvat kṛcchraṁ, tatrāpi durvāsasā durantaṁ kṛcchram |
sa ca ariṇā duryodhanena racitaḥ |
vana-vāsa-sthān pāṇḍavān yudhiṣṭhira-draupadī-bhojanānataraṁ "yācasva iti prārthitaḥ yāvad draupadī na bhuṅkte tāvad akṣayam annam" iti hi sūryeṇa varo dattaḥ |
yo durvāsā ayutāgra-bhuk śiṣyāṇām ayutasyāgre bhuṅkte |
kiṁ kṛtvā kṛṣṇo jugopa ? śākānna-śiṣṭam upabhujya tadānīm eva draupadī-smaraṇād āgatya śāka-rūpasyānnasya yac chiṣṭaṁ pātre lagnaṁ, tat svayaṁ bhuktvā yato bhojanād durvāsāḥ trilokīṁ tṛptām amaṁsta |
na kevalam ātmānaṁ “sa-śiṣyaṁ tu salile snātvā bhoktum āgacchata” iti yudhiṣṭhira-vacanād yatra snātuṁ gataḥ, tatra kīdṛśaḥ vinimagnaḥ śiṣya-sahitaḥ ātmā yasya sa tathā ||