Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 15
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
MadhvācāryaŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.15.10
patnyās tavādhimakha-kḷpta-mahābhiṣeka-
ślāghiṣṭha-cāru-kavaraṁ kitavaiḥ sabhāyām |
spṛṣṭaṁ vikīrya padayoḥ patitāśru-mukhyā
yas tat-striyo’kṛta hateśa-vimukta-keśāḥ ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Madhvācārya
bhāgavata-tātparyam
yat-padayoḥ patitāśru-pradhānaḥ |
yaiḥ kavaraṁ spṛṣṭaṁ tat-striyaḥ tat-padayoḥ patitvād eva |
vimukta-keśyo'nya-kṛtaḥ ||
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
yaiḥ kitavair duḥśāsanādibhis tava patnyāḥ kavaraṁ vikīrya unmucya spṛṣṭam ākṛṣṭaṁ teṣāṁ striyo hateśāḥ | ata eva vaidhavyād vimukta-keśā akṛta cakāra |
kathaṁ-bhūtaṁ kavaram ? adhi makhaṁ rājasūyam adhikṛtya kḷpto racito yo mahābhiṣekaḥ, tena ślāghyatamaṁ |
cāru ramyam, yat-smaraṇāt tadānīm evāsmat-kṛpayā prāptasya śrī-kṛṣṇasya manane padayoḥ patitāny aśrūṇi mukhād yasyāḥ patnyāḥ |
pada-śabda-sāpekṣasyāpi patita-śabdasya aśru-padena samāso nitya-sāpekṣitatvāt ||
kaivalya-dīpikā : patnyā iti |
adhi makhaṁ rājasūyam adhikṛtya kramo racito yo mahābhiṣekaḥ, tena ślāghiṣṭhaṁ ślāghyavattaṁ yat cāru-kavaraṁ keśa-pāśaḥ kitavaiḥ duḥśāsanādibhiḥ vikīrya unmucya spṛṣṭaṁ patitāśru-mukhaṁ yasyāḥ, tayā patitaṁ padayoḥ sāpekṣatve’pi samāsaḥ |
tadānīm eva smaraṇāt pura-sthitasya kṛṣṇasya padayoḥ |
tat-striyaḥ teṣāṁ kitavānāṁ striyaḥ |
akṛta kṛtavān |
hatair īśair hetu-bhūtair vimukta-keśāḥ ||
[mu.pha. 13.3]
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
yas tava patnyāḥ sambaddhe teṣāṁ kitavānāṁ striyo hateśa-vimukta-keśā akṛta |
kīdṛśyāḥ ? patnyāḥ kavaraṁ vikīrya paścād vanāntargatasya kṛṣṇasya pādayoḥ patitāśru-mukhyāḥ |
kīdṛśaṁ kavaram ? kitavaiḥspṛṣṭaṁdyūta-sabhāyām ākṛṣṭam iti yojyam ||
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
yaiḥ kitavair duḥśāsanādibhis tava patnyā adhi-makhaṁ rājasūye kṛta-mahābhiṣekeṇa praśastaṁ kavaraṁ vikīryaunmucya spṛṣṭam ākṛṣṭam |
teṣāṁ striyo hateśā ata eva vaidhavyād vimukta-keśāś ca akṛta |
yas tavānuja iti pūrvasyaivānuṣaṅgaḥ |
kīdṛśyāḥ ? smaraṇāt prāptasya kṛṣṇasya namane padayoḥ patitāni aśrūṇi mukhād yasyāḥ |
pada-śabda-sāpekṣasyāpi patita-śabdasya aśru-padena samāso nitya-sāpekṣatvāt |
padayoḥ patitā cāsau aśru-mukhī ceti, tasyā iti vā ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
yaiḥ kitavair duḥśāsanādyais tava patnyāḥ kavaraṁ vikīrya unmucya spṛṣṭam ākṛṣṭaṁ, teṣāṁ striyo hateśāḥ, tata eva vaidhavyān mukta-keśāś cākṛta cakāra tavānuja iti pūrvasyaivānuṣaṅgaḥ |
kavaraṁ kīdṛśam ? ity āha—adhi makhaṁ rājasūyam adhikṛtya kḷpto yo mahābhiṣekaḥ, tena ślāghiṣṭhaṁ cāru ramyaṁ ca |
patnyāḥ kīdṛśyāḥ? tadā smaraṇāt prāptasya kṛṣṇasya praṇāme padayoḥ patitāny aśrūṇi mukhād yasyāḥ |
pada-śabda-sāpekṣasyāpi patita-śabdyāśru-padena samāsaḥ, samastasya asamastena nityākāṅkṣaṇe saṅgatir iti vacanāt ||