Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 11
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.11.33
← 1.11.321.11.34 →
tam ātmajair dṛṣṭibhir antar ātmanā
duranta-bhāvāḥ parirebhire patim |
niruddham apy āsravad ambu netrayor
vilajjatīnāṁ bhṛgu-varya vaiklavāt ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
āyāntaṁ taṁ patiṁ darśanāt pūrvam ātmanā buddhyā antar hṛdaye parirebhire, tato dṛṣṭibhiḥ, tataḥ samīpam āgatam ātmajaiḥ putrair gṛhīta-kaṇṭham āliṅgayantya iva svayam āliṅgitavatya ity arthaḥ |
atra hetuḥ—duranta-bhāvā gambhīrābhiprāyāḥ |
tadā ca tāsāṁ netrayor niruddham apy ambu bāṣpaṁ vaiklavād vaivaśyād āsravad īṣat susrāva |
ata eva dhairya-hānyā vilajjatīnām |
he bhṛgu-varya ! citraṁ śṛṇv iti ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
tam iti taiḥ |
tatra svayam āliṅgitavatā iveti yojyam |
duranta-bhāvā udbhaṭa-bhāvā, ata eva niruddham apy āsravat |
atra ātmaja-dvārāliṅganena kānta-bhāva ābhāsyate, tad-dvārā tat-sambhogāyogyatvāt |
samādhānaṁ ca prīti-sāmānya-paripoṣāyaiva tathācaritam, na tu kānta-bhāva-poṣāya |
tat-paripoṣas tu dṛṣṭy-ādi-dvāraiva |
tasmān na doṣa iti ||
[prīti-sandarbha 187]
Jīva Gosvāmī
locana-rocanī 2.4.126
tam ātmajair ity-ādau vilajjā hetuḥ |
duranta-bhāvo’tra sambhogākhyo raso gopyaḥ | gopanas tv aśru-nirodhena pratyāyito dhṛty-ābhāsaḥ |
tathāpy aśru-sravo gopana ātmaja-dvārā parirambhaṇena sambhoga-rasāvarakaḥ paty-ucita-maitrī-mātrātmakaḥ |
tatra pāṭha-vyutkrameṇārtha-kramaś cāyaṁ—prathamaṁ dṛṣṭibhiḥ, tato’ntar-ātmanā, tata ātmajaiḥ parirebhire iti ||
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
lajjayā kṛta-vighnānām api tāsāṁ tat-parirambhe prakāram āha—tam iti |
ātmajair manobhavais tad-darśanoddīpitaiḥ kāmair hetubhir ity arthaḥ |
makaradhvaja ātma-bhūr ity amaraḥ |
dṛṣṭibhiḥ parirebhire iti prathamaṁ cakṣuṣaḥ sambhoga uktaḥ |
tato dṛṣṭibhir eva netra-randhrair eva antaḥ praveśya ātmanā antar dehenāpi yato duranta-bhāvā durjñeyābhiprāyāḥ |
ata eva vakṣyate cāyam eva prakāro bhāvavatīnām |
taṁ kācin netra-randhreṇa hṛdi kṛtvā nimīlya ca | pulakāṅgy upaguhyāste yogīvānanda-samplutā ||
[bhā.pu. 10.32.8]
tad api sūkṣma-dhiyā preyasā svābhiprāya-jñātam ālakṣya vilajjamānānāṁ tāsāṁ netrayor ambu niruddham api vaiklavāt vaivaśyāt ā īṣat asravat susrāva |
he bhṛgu-varya ! ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
tyaktāśayatvān mūrchitās tato labdhāśayāḥ patiṁ parirebhire ity āha—tam iti |
ātmajair manobhavaiḥ patir darśanoddīpitaiḥ kāmair hetubhir ity arthaḥ |
makaradhvaja ātma-bhūr ity amaraḥ | tato dṛṣṭibhis tato’ntarātmanā manasā ceti cākṣuṣo mānasaś ca sambhogaḥ |
duranta-bhāvā durbodhābhiprāyāḥ, tam abhiprāyaṁ patyā lakṣitaṁ vijñāya lajjamānānāṁ tāsāṁ netrayor ambu niruddham api vaiklavād vaivaśyād āsravat īṣat susrāva, he bhrgu-varya ! ||
← 1.11.321.11.34 →