Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 10
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.10.28
nūnaṁ vrata-snāna-hutādineśvaraḥ
samarcito hy asya gṛhīta-pāṇibhiḥ |
pibanti yāḥ sakhy adharāmṛtaṁ muhur
vraja-striyaḥ sammumuhur yad-āśayāḥ ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
he sakhi ! asya gṛhīta-pāṇibhiḥ patnībhir īśvaro’yam eva nūnaṁ janmāntareṣu samarcitaḥ |
yasminn adharāmṛte āśayaś cittaṁ yāsāṁ, tāḥ saṁmohaṁ prāptā iti manoharatvam uktam ||
kaivalya-dīpikā : sparśa-sambhogam āha—nūnam ity-ādi |
nūnaṁ-śabdo vitarke, kṛṣṇasya gṛhīta-pāṇibhiḥ patnībhiḥ īśvaro’rcitaḥ |
pūrva-janmasu ayam iti vācyam īśvarokti-loka-dṛṣṭyā |
yasya adharāmṛtasya āśayā abhilāṣeṇa vraja-striyaḥ saṁmumuhuḥ |
vraja-strīṇāṁ pura-strītvāt |
sva-dharma-tyāgāt saṁmohākhya-navama-smara-daśotpatteś ca puruṣotkarṣaḥ ||
[mu.pha. 11.14]
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
[tathā aho alaṁ ślāghyatamaṁ yadoḥ kulam ity-ādi-padya-trayātmake prathama-skandha-sambandhini pura-strī-vākye’pi, teṣu prathama-dvayaṁ sarvasya mathurā-vraja-dvārakā-vāsino janasya bhāgya-mahimā-pratipādakam |
tṛtīyaṁ khalu—] nūnaṁ ity etat |
atra paṭṭa-mahiṣīṇāṁ bhāgya-ślāghāyām api śrī-vraja-devīnām eva hi paramotkṛṣṭatvam āsvādābhijñataratvaṁ cāyātam |
yasyāmṛtasya mādhurya-smaraṇe devā api muhyanti, tan manuṣyeṇāpy anenāsvādyata itivat |
tasmāt tāsām eva sarvottama-bhāvanā ||
nūnam iti |
atra paṭṭa-mahiṣīṇāṁ bhāgya-ślāghāyām api śrī-vraja-devīnām eva hi paramotkṛṣṭatvam āsvādābhijñataratvam āyātam |
yasyāmṛtasya mādhurya-smaraṇe devā api muhyanti, tan manuṣyeṇāpy anenāsvādyata itivat |
tasmāt tāsām eva sarvottama-bhāvanā |
atra viśeṣa-jijñāsāyāṁ śrī-prīti-sandarbho [92] dṛśyaḥ |
kiṁ ca, sa vai kilāyaṁ ity ādau, pibanti yāḥ sakhy adharāmṛtam ity ante jñāna-vivekādi-prakāśena hi śānta-rasa evopakrāntaḥ, upasaṁhāraś ca śṛṅgāraḥ |
tena cāsya vatsaleneva milana-saṅkoca eveti parasparam ayogya-saṅgatyābhāsyate |
atra samādhīyate cānyaiḥ |
sa vai kila ity-ādikam anyāsāṁ vākyam |
nūnam ity-ādikaṁ tv anyāsām |
evaṁ-vidhā vadantīnāṁ ity-ādi-śrī-sūta-vākyaṁ ca sarvānandana-param eveti ||
[prīti-sandarbha 174]
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
tatrojjvala-rasautsukyavatya āhuḥ |
nūnam asya gṛhīta-pāṇibhiḥ patnībhir yā adharāmṛtaṁ muhur muhuḥ pibanti, vayaṁ tv akṛta-tādṛśa-vratāḥ sampraty eva saundaryāmṛtam eva kiñcid eva pibāma iti bhāvaḥ |
kiṁ cāsmattaḥ koṭi-guṇato’py adhikā api vraja-sundarībhyaḥ sakāśād ati nyūnā ity āhuḥ—yad-āśayāḥ yasminn adharāmṛte āśayāś cittaṁ yāsāṁ, tathābhūtā eva satyaḥ saṁmumuhuḥ “rātrau pīta-carasyādharāmṛtasya prātaḥ-smaraṇe’pi ānanda-mūrcchāṁ prāpuḥ |
na jāne pāna-kāle tāḥ kīdṛśīṁ daśāṁ prāpuḥ” iti tāsāṁ premādhikyād ānandādhikyaṁ dyotitam ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
draupady-ādi-prasaṅgino yuvatayo vadanti—nūnam iti |
he sakhi! asya kṛṣṇasya gṛhīta-pāṇibhiḥ patnībhir “īśvaro'yam eva janmāntareṣu samarcitaḥ, hi yato'syādharāmṛtaṁ muhuḥ pibanti, yad-āśayā yac-cittāḥ satyo vraja-striyaḥ saṁmumuhuḥ |
rātrau nipītasya tasya prātaḥ smaraṇe'py ānanda-mūrcchāṁ prāpur ity adhika-prematvaṁ tāsām |
asmākaṁ tu saundaryāmṛta-pānenaiva saphalatvam iti bhāvaḥ ||