pātra-deśāv āhuḥ—aho iti |
yadoḥ kulaṁ śḷāghyatamam ity anenaiva dvayor utkarṣe siddhe puṇyatamam iti pṛthag-uktiḥ |
deśasya puṇyadatvenaivotkarṣasya prasiddheḥ, tatra tam apy apratyayārthasyāpy atyantātiśaye alam iti |
tatrāpy atiśayāścarye’ho iti |
yat sva-janmanā caṅkramaṇena gamanena ca-kārād anyair api vividhādbhuta-karmābhir añcati pūjayati satkarotīti yāvat |
atra “alaṁ ca” ity anuktvā añcatīti vartamāna-nirdeśena janmādi-līlānāṁ nityatvaṁ bodhayāmāsuḥ |
upakramataḥ eva ya eka āsīd iti bhūta-nirdeśena tāsāṁ tathābhiprāyasyāvagamāt |
nanu kathaṁ janma-karmaṇor nityatvaṁ ? te hi kriye kriyātvaṁ ca prati nijāṁśam apy ārambha-parisamāptibhyām eva siddhyati iti te vinā svarūpa-hāny-āpattiḥ |
śrī-bhagavati sadaivākārānantyāt prakāśānantyāj janma-karma-lakṣaṇa-līlānantyāt ananta-prapañcānanta-vaikuṇṭha-gata-tat-tal-līlā-sthāna-tat-tal-līlā-parikarāṇāṁ vyakti-prakāśayor ānantyāc ca, yata eva satyor api tat-tad-ākāra-prakāśa-gatayos tad-ārambha-parisamāptyor ekatraikatra te janma-karmaṇor aṁśā yāvat parisamāpyante na samāpyante vā tāvad evānyatrānyatrāpy ārabdhā bhavantīty evaṁ śrī-bhagavati vicchedābhāvān nitye eva tatra te janma-karmaṇī vartete |
tatra te kvacit kiñcid vilakṣaṇatvenārabhyete, kvacid aikarūpyeṇa ceti jñeyaṁ |
viśeṣaṇa-bhedād viśeṣaṇaikyāc ca |
eka evākāra-prakāśa-bhedena pṛthak-kriyāspadaṁ bhavatīti—citraṁ bataitad ekena vapuṣā ity ādau pratipādayiṣyate |
tataḥ kriyā-bhedāt tat-tat-kriyātmakeṣu prakāśa-bhedeṣv abhimāna-bhedaś ca gamyate |
tathā saty ekatraikatra līlā-krama-janita-rasodbodhaś ca jāyate |
nanu kathaṁ te eva janma-karmaṇī vartete ity uktaṁ pṛthag-ārabdhatvād anye eva te āstām ? ucyate—kāla-bhedenoditānām api samāna-rūpāṇāṁ kriyāṇām ekatvam |
dvirgo-śabdo’yam uccarito na tu dvau go-śabdāv iti pratīti-nirṇītaṁ śabdaikatvam |
tathaiva dviḥ pākaḥ kṛto’nena, na tu dvau pākāv iti |
tato janma-karmaṇor api nityatā yuktyaiva ata eva āgamādau api bhūta-pūrva-līlopāsana-vidhānaṁ yuktam |
tathā coktaṁ mādhva-bhāṣye paramātma-sambandhitvena |
nityatvāt trivikramatvādiṣv apy upasaṁhāryatvaṁ yujyata iti |
yad bhūtaṁ bhavac ca bhaviṣyac cety anayaiva upasaṁhāryatvam upāsanāyām upādeyatvam ity arthaḥ |
tatra tasya janmanaḥ prākṛtād asmād vilakṣaṇatvaṁ prākṛta-janmānukaraṇenāvirbhāva-mātratvam, kvacit tad-anukaraṇeneti bhagavat-sandarbhaḥ |
kecit tu tad-bhakta-dhāmādīnām ivānanta-prapañca-nitya-dhāmasu janma-karmaṇor api prakāśa-bāhulyān nitya-sattva-siddher ity āhuḥ ||