tad evaṁ sṛṣṭer ādau pralayānantaraṁ ca niṣprapañcāv avasthānam uktvā sṛṣṭi-pralayayor madhye sa-prapañcāvasthānam āhuḥ |
sa eva apracyuta-svarūpa-sthitir eva prakṛtim anusasāra adhiṣṭhitavān |
bhūyaḥ punaḥ, sṛṣṭi-pravāhasyānāditatvāt |
kīdṛśīm ? nija-vīrya-coditāṁ sva-kāla-śakti-preritām |
svāṁśa-bhūtānāṁ jīvānāṁ māyāṁ mohinīm |
ata eva sisṛkṣatīṁ sraṣṭum icchantīm |
kim-artham anusasāra ? anāma-rūpe ātmani jīve rūpa-nāmanī vidhātum icchan, upādhi-sṛṣṭyā jīvānāṁ bhogāyety arthaḥ |
karmāṇi ca vidhātuṁ vedān kṛtavān ity āhuḥ—śāstra-kṛd iti ||
kaivalya-dīpikā : sa vai ity-ādi |
kila-śabdas tat-prekṣāyām |
utprekṣā ca durnirūpyatvāt ya eko’dvitīyaḥ puruṣaḥ, so’yaṁ kṛṣṇaḥ purātanaḥ |
ātmany aviśeṣe bheda-hetūpādhi-rahite svarūpe tad api kadā agre guṇebhyaḥ guṇa-svīkārāt pūrvaṁ tathā niśi guṇasyāgād anantaram |
kadā guṇa-tyāgaḥ ?—jagad ity-ādi |
prapañcākāreṇa darśitam ātmānaṁ yadā na darśayati |
tathā supta-śaktiṣu cic-chakty-ādayaḥ śaktayo yadā suptā bhavanti |
ātmann ity atra supāṁ suluk pūrva-savarṇeti saptamy āluk ||