nanu yat sārathya-sambadhinyai līlāyai sarva-tattvajño’pi tvaṁ spṛhayasi, so’rjuna eva tarhi mama sarveṣu premavat-parikara-vṛndeṣv eko mukhya iti nirdhāryate ? maivam |
tato’rjunād apy atimukhyatamāḥ sarvato’pi premotkarṣavanto ye tava priya-janā vartante, na teṣāṁ padavīṁ prārthayitum api ko’pi sāhasaṁ dhatte |
bhavatu, tad api tad-uddeśenāpy asminn anta-kāle kṛtārthībhavāmīty āha—laliteti |
lalita-gatiś ca rāsa-nṛtyādi-vaidagdhī, kāyikī vilāsaś ca dhīra-lālity-ādi-vaidagdhī, mānasī valgu-hāsaś ca parihāsa-vaidagdhī, vācikī praṇaya-nirīkṣaṇaṁ ca prema-maya-sarva-bhāva-vyañjaka-kaṭākṣa-vaidagdhī cākṣuṣī ca tair upakalpito dattaḥ urur māna ādaraḥ pūjā vā yābhyas tāḥ |
tena svasmiṁs tāḥ prasādayituṁ svīyān asādhāraṇān sarvān eva sādguṇya-bhāvāṁs tāsu viniyuktavān |
atas tāsāṁ nirupādhikasya premātiśayasya phalaṁ yat sva-sādguṇya-sarvasvārpaṇa-pūrvaka-tvat-kartṛkānurañjana-prāptiḥ sā hy ayantraṇaivobhayataḥ sukha-maya-mahā-vaśīkāra-vyañjikā |
arjunasya tu premṇaḥ phalaṁ vaśīkāra-vyañjikā sārathya-dūty-ādi-mātra-prāptir yā, sā tūbhayato yantraṇā-mayīti na tat-sama-kakṣatāṁ prāptum arhaty arjuna iti bhāvaḥ |
atraiva tṛtīyānta-padārthe bahuvrīhau, tābhir api svīya-sādguṇya-sarvasvārpaṇena so’nurañjita iti parasparānurañjana-sukha-mayaṁ sakhyaṁ vyañjitam |
tata evāsādhāraṇa-saubhāgya-pradānam āha—kṛtaṁ rāse nṛtyaṁ gītaṁ vā vādanāni ca yathā, tathaiva tā apy anukṛtavatyaḥ tat-sāhityenaiva rāse tāsāṁ tathā nṛtyādy-ukteḥ |
na ca tāsāṁ tat-tac-chikṣaṇābhyāsaḥ ko’py āsīd ity āha—unmadena mahā-premotthena andhāḥ vyavahāra-mātram adṛṣṭavatyaḥ |
ataḥ kila ity āścarye, yasyaprakṛtiṁ svabhāvam eva agacchan bhagavato nṛtya-gītādi-vaidagdhy-ādayaḥ svābhāvikāḥ asādhāraṇā anantā eva ye guṇāḥ, tān sarvān api tena dattān prāpur ity arthaḥ |
arjunāya tu svam asādhāraṇaṁ tad-apekṣitaṁ baliṣṭhatvam api bhagavatā na dattam iti |
yad vā, kṛtaṁ govardhana-dhāraṇādikam |
unmada unmāda iti virahaś ca darśitaḥ |
evaṁ cātimandās tāvat sāyujyaṁ prāpuḥ |
atyutkṛṣṭāḥ premṇaḥ parāṁ kāṣṭhām |
ahaṁ tu tayor madhya-vartī svābhīpsitāṁ tava sārathya-līlāṁ kathaṁ na prāpsyāmi ? iti bhāvaḥ ||