Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 9
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.9.36
vyavahita-pṛtanā-mukhaṁ nirīkṣya
sva-jana-vadhād vimukhasya doṣa-buddhyā |
kumatim aharad ātma-vidyayā yaś
caraṇa-ratiḥ paramasya tasya me’stu ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
na kevalam arjunasya sapatnāyur haraṇenaiva jayam āhavat, kiṁtv avidyā-haraṇenāpīty āha |
vyavahitā dūre sthitā yā pṛtanā, tasyā mukham iva mukham agre sthitān bhīṣmādīn nirīksya ity arthaḥ |
sva-jana-vadhād vimukhasya nivṛttasya |
tad uktaṁ gītāsu
evam uktvārjunaḥ saṅkhye rathopastha upāviśat | visṛjya sa-śaraṁ cāpaṁ śoka-saṁvigna-mānasaḥ ||
[gītā. 1.46]
kumatim ahaṁ hantety-ādi-kubuddhim ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
na vyākhyātam.
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
tataś ca vyavahitā dūre sthitā yā pṛtanā senā, tasyā mukham iva mukham agre sthitān bhīṣmādīn nirīkṣya ity arthaḥ, svajana-vadhād vimukhasya iti yad uktaṁ
evam uktvārjunaḥ saṅkhye rathopastha upāviśat | visṛjya sa-śaraṁ cāpaṁ śoka-saṁvigna-mānasaḥ ||
[gītā. 1.46]
iti kumatiṁ sāmpratikīṁ yudhiṣṭhirasyeva tadānīntanīm arjunasyāpi svayaṁ bhagavataivotthāpitāṁ |
tasya nitya-pārṣadatvān narāvatāratvāc ca kumater asambhavāt jagad-uddhāraka-sva-tattva-jñāpaka-śrī-gītā-śāstram āvirbhāvayitum iti jñeyam |
ātma-vidyayā sva-niṣṭha-jñānena ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
viśvoddhāra-hetu-śrī-gītopaniṣat-prakāśake'ti-kṛpālau kṛṣṇe ratiṁ prārthayati—vyavahitāyā dūra-sthitāyāḥ pṛtanāyāḥ senāyā mukhaṁ puraḥ-sthitān bhīṣmādīn nirīkṣya doṣa-buddhyā svajana-vadhāt yuddhāt sva-dharmād api nivṛttasya saśaraṁ cāpaṁ visṛjya śocato'rjunasya ātma-vidyayā yaḥ kumatim aharat, tasya caraṇa-ratir ity anvayaḥ |
yathā yudhiṣṭhire kumatim ādhāya idānīṁ mad-upakṛtiḥ kṛtā, tathārjune tām ādhāya viśvopakṛtir iti kṛpālutā mahatīti ||