Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 9
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.9.34
yudhi turaga-rajo-vidhūmra-viṣvak-
kaca-lulita-śrama-vāry-alaṅkṛtāsye |
mama niśita-śarair vibhidyamāna-
tvaci vilasat-kavace’stu kṛṣṇa ātmā ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
vijaya-sakhitvam evānuvarṇayan ratiṁ prārthayate |
yudhi yuddhe turagāṇāṁ khura-rajas turaga-rajaḥ, tena vidhūmrā dhūsarāḥ, te ca te viṣvañca itas tataś calantaḥ kacāḥ kuntalāḥ, tair lulitaṁ vikīrṇaṁ śrama-vāri sveda-bindu-rūpaṁ, tena bhakta-vātsalya-dyotakena alaṅkṛtam āsyaṁ yasya, tasmin śrī-kṛṣṇe mama ātmā mano’stu ramatām ity arthaḥ |
punaḥ kiṁ-bhūte ? madīyair niśitais tīkṣṇaiḥ śarair vibhidyamānā tvag yasya, tasmin |
śarair eva vilasat truṭyat kavacaṁ yasya, tasmin ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
atha prāktanaṁ svāparādhaṁ tasmin dainyena vijñāpayann api ratim eva prārthayate—yudhi iti |
mama niśita- ity-ādikaṁ tu māyika-līlā-varṇanam eva |
evaṁ vadanti rājarṣe ṛṣayaḥ kecanānvitāḥ ity-ādi-nyāyena vāstavatva-virodhāt |
tathā hi skānde,
asaṅgaś cāvyayo’bhedyo’nigrāhyo’śoṣya eva ca | viddho’sṛg-ācito baddha iti viṣṇuḥ pradṛśyate ||
asurān mohayan devaḥ krīḍaty eṣa sureṣv api | mānuṣān madhyayā dṛṣṭyā na mukteṣu kathañcana ||
śrī-bhīṣmasya yuddha-samaye daityāviṣṭatvaṭ tathā bhānaṁ yuktam eva |
kintv adhunā duḥsvapna-duḥkhasyeva tasya nivedanaṁ kṛtam iti jñeyam |
kiṁ ca, turaga- ity-ādi mama niśita- ity-antair viśeṣaṇais tathāpy arjuna-sāhāyyāparityāgāt tasya bhakta-vātsalyaṁ darśitam |
svasyāparādhitve’pi sāmprataṁ tad-anugṛhītatvaṁ jñāpitam ||
[bhagavat-sandarbha 60]
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
alaka-kulair āvṛtam ānanābjaṁ yad uktaṁ, tan mādhuryam eva tyaktum asamarthaḥ punar api viśiṣyāsvādayati—yudhi iti |
turaga-raja iti “sundare kim asundaram ?” iti nyāyena |
viṣvañca itas tataś calantaḥ kacā iti āvega-sūcakam |
śrama-vāri iti bhakta-vātsalya-dyotakam |
niśitais tīkṣṇair vibhidyamāna-tvaci iti kandarpa-rasāviṣṭasya puṁsaḥ pragalbha-kāntā-dantāghātaiḥ sukham evetivad yuddha-rasāviṣṭasya mahā-vīrasya kṛṣṇasya mad-bala-sūcaka-śarāghātaiḥ sukham eveti |
nātra mama yuddha-rasonmattasyāpi prema-śūnyatvaṁ mantavyam |
na hi sva-prāṇa-koṭyādhike preyasi surata-samarauddhatya-kṛta-nirbhara-nakhara-daśanāghātā vanitā prema-śūnyā kathyata iti bhāvaḥ |
atra tu vibhidyamāna-tvaci na tu vibhinna-tvaci yato vilasad-virājamānaṁ kavacaṁ yasya tasminn iti īṣad-bheda-mātram uktam |
ātmā manaḥ ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
alaka-kulāvṛtānanābja-mādhurya-nimagna-manāḥ stauti—yudhi iti |
turaga-rajobhir dhūmrā dhūsara viṣvañca āvega-vaśād itas tataś calanto ye kacāḥ alakāḥ, tair lulitaṁ vikīrṇaṁ śrama-vāriṇā bindu-rūpeṇa bhakta-vātsalya-sūcakena alaṅkṛtaṁ ca āsyaṁ yasya, tasmin kṛṣṇe mamātmā mano'stu |
nanu prema-viṣaye mayi kathaṁ tava bāṇa-prayoga iti cet? tvat-sukhāyeti bhāvena viśinaṣṭi—mama niśitais tīkṣnaiḥ śarair vibhidyamānā na tu vibhinna tvag yasya, tasminn iti sac-cid ānandatvād abhedye tvayi na śara-kṛtā vikṛtiḥ, api tu mahā-vīre yuddhoddīpanaiva kṛteti na me prema-śūnyatvam |
na khalu preyasi taruṇyāḥ pāṇijādi-kṣatāni vaimanasyāya, api tu prasādāyaiveti bhāvaḥ ||