kiṁ ca, asyānubhāvaṁ bhāva-bodhakaṁ ceṣṭā-viśeṣaṁ śivo veda, na tu vidhitsitaṁ svarūpaṁ prabhāvaṁ vety arthaḥ |
tathā hi rasa-śāstrajñaḥ prathamam anubhāvaṁ stambha-sveda-romāñcādikaṁ veda |
tena ca sthāyi-bhāvaṁ ca anubhāvasya vaiśiṣṭya-tāratamyābhyāṁ sthāyi-bhāvasyāpi vaiśiṣṭya-tāratamyaṁ ca |
tathaiva yaśodādi-gopīṣu asya dāma-bandhanādi-rūpam arjuna-yudhiṣṭhirograsenādi-sārathya-dāsyādi-rūpaṁ ca pāravaśyam anubhāvaṁ veda |
tena ca asya sarveśvarasya sarva-niyantuḥ mahā-svatantrasyāpi vaśīkārakaḥ ko’pi padārtha-viśeṣaḥ, tatra tatra vartamāno’syāpi cittam abhīkṣṇaṁ vidrutī-kurvann adhyāste ity anumimīte ca |
sa ca nana-viśeṣavān sva-viṣayāśrayayoś ceto-vidrāvakaḥ paraspara-vaśīkārakaś ca premābhidhāna eva parama-puruṣārtha-cūḍāmaṇiḥ bhakti-snehānurāgādi-śabdair ucyamāno bhavati |
kiṁ ca, tat-taj-janakeneṣṭena pratisamaya-dṛṣṭena asya vaśīkārādhikyam eva dṛṣṭvā tena ca premādhikyam anumāya siddha-sādhaka-bhakteṣu etat-kartṛkam eva kaṣṭa-pradānaṁ bhakti-vṛddhy-artham eveti siddhāntaṁ niścinoti ca śiva eva nārada eva kapila-deva eveti |
ata eva draupady-ādiṣu kaṣṭādhikyāt premādhikyaṁ ca dṛṣṭam |
yasyāham anugṛhṇāmi hariṣye tad-dhanaṁ śanaiḥ | tato’dhanaṁ tyajanty asya svajanā duḥkha-duḥkhitam ||
[bhā.pu. 10.88.8]
ity-ādi śrī-mukha-vākyena ca bhakta-kaṣṭasya hitaiṣiṇā bhagavataiva dīyamānatvāt na karmārabdhatvam |
kiṁ caitad api na sārvatrikaṁ kvacit kvacid akaṣṭenāpi sva-bhakta-bhaktiṁ vardhayatīti vidhitsitaṁ tu na ko’pi vedety uktam |
anubhāvaṁ tu śiva-nāradādir eva veda |
anye punar mandā dāma-bandhanādikam apy anukaraṇatvena vyācakṣāṇā anubhāvam api na vidur iti ||