Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 8
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.8.19
māyā-javanikācchannam ajñādhokṣajam avyayam |
na lakṣyase mūḍha-dṛśā naṭo nāṭyadharo yathā ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
tatra hetuḥ—māyā eva javanikā tiraskāriṇī tayā ācchannaṁ praticchannam |
ato’ ham ajñā bhakti-yogānabhijñā kevalaṁ namasyāmi |
adhaḥ akṣa-jam indriya-jaṁ jñānaṁ yasmāt tam |
avyayam aparicchannam |
tat-prapañcaḥ mūḍha-dṛśā dehābhimāninā puṁsā na tvaṁ lakṣyase ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
alakṣyatve hetuḥ—māyety-ādi pada-dvayam |
tatra prathamam anadhikāriṇaḥ prati prākaṭyāvasare’pi |
dvitīyam anyadā svarūpata evendriya-jñānātītatvāt |
sarvatra sthitatve’py avyayaṁ tena saha na vyetyīti |
māyety etat prapañcayati—na lakṣyasa iti sārdhakam ||
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
yasmād antar uttarā-garbha-stho bālakaṁ ca rakṣitavān asi bahiś cāsmāṁś ca rakṣan samīpe ca tiṣṭhasīti kiṁ tvaṁ paricchinno’si vyāpako veti tvām ahaṁ jñātuṁ na śaknomīty āha—māyaiva javanikā tiraskariṇī tayā ācchannam |
nanu, kiṁ māyā mām āvṛṇoti ? tatrāha—ajñā meghācchannaṁ sūryam ahaṁ na paśyāmītivan māyayā mad-dṛṣṭyācchādanāt tvām apy ācchannaṁ paśyāmīty arthaḥ |
yato’dhokṣajam adhaḥ sthitam akṣajaṁ jñānaṁ yasyeti aindriyakaṁ jñānaṁ yasyādhaḥ sthitam |
evaṁ na spraṣṭuṁ prabhavatīty aham aindriyaka-jñānavatī ajñaiva, na ca mādṛśa-nikṛṣṭa-jananājñeyatve tava kāpi kṣatir ity āha—avyayam iti |
nanu, māṁsākṣāt paśyasi stauṣi prakṛteḥ paratvena jānāsi tad apy ajñāsīty ātmānaṁ kim iti nindasi ? ity ata āha—na lakṣyase iti |
nāṭyadharaḥ gīyamāna-gīta-padārthābhinaya-rasānurūpa-nṛtya-tālādi-viśiṣṭo naṭo mūḍha-dṛśā saṅgīta-śāstrānabhijñena naṭo’yaṁ naṭatīty evaṁ dṛṣṭo’pi yathā na lakṣyate na jñāta-tattvo bhavati tathaiva tvaṁ mayā dṛṣṭo’pi na lakṣyase |
iti tathety asya pūrveṇaivānvayaḥ |
pāṇḍavān sva-bhāktān pālayann api sarvāntaryāmy api muhur apy aśvatthāmādi pāṇḍava-vadhārtham astraṁ grāhayasi svayaṁ nyasta-śastro’py astraṁ gṛhṇāsi śiṣṭa-pālana-pravṛtto’pi bhīṣmādīn saṁhārayasi daupadī-subhadrayor atisnihyann api tat-putrān ghātayasīty evam ādikā tava līlā kiṁ-tattvety ahaṁ na jānāmīti bhāvaḥ ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
tvam eko bahur vā madhyamo vibhur veti boddhum asamarthājñāham ity āha—māyayā tādṛśatva-jñānābhāvavatyā mad-buddhyā javanikayā channaṁ megheneva raviṁ, māyā syācchāmbarī-buddhyoḥ iti trikāṇḍaś-eṣaḥ |
adhaḥ-sthitam akṣajam aindriyakaṁ jñānaṁ yasya tam, atra dṛṣṭāntaḥ—nāṭyadharo gīyamāna-taruṇī-mukha-netrādy abhinayakṛt naṭau yathā mūḍha-dṛśā tad abhinaya-śāstrān abhijñena na lakṣyate, tadvattvaṁ mayā tad anabhijñayeti ||