Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 5
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.5.22
idaṁ hi puṁsas tapasaḥ śrutasya vā
sviṣṭasya sūktasya ca buddhi-dattayoḥ |
avicyuto’rthaḥ kavibhir nirūpito
yad uttamaśloka-guṇānuvarṇanam ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
anenaiva tapa-ādi sarvaṁ tava sa-phalaṁ syād ity āha—idaṁ hīti |
śrutādayo bhāve niṣṭhāḥ |
idam eva hi tapaḥ-śravaṇāder avicyuto nityo’rthaḥ phalam |
kiṁ tat ? uttama-ślokasya guṇānuvarṇanam iti yat ||
kaivalya-dīpikā : idam iti |
sarvasya sat-karmaṇo viṣṇu-bhajanaṁ phalam iti ślokārthaḥ |
sūktaṁ sad-upadeśaḥ |
tasya grahaṇaṁ śrutaṁ [tasyārthāvadhāraṇād buddham] tasyānudhyānaṁ sviṣṭam |
dattaṁ tapaś ca |
avicyuta avināśī ||
[mu.pha. 8.29] sanātana gosvāmī (ha.bha.vi. 10.530): bhagaval-līlā-kathā-kīrtanenaiva tapa-ādi sarvaṁ saphalaṁ syāt |
yad vā, bhagaval-līlā-kathā-kīrtanamk eva tapa-ādīnāṁ phalam ity āha—idaṁ hīti |
śrutādayo bhāve niṣṭhā |
idam eva tapaḥ-śravaṇādeḥ avicyuto nityo’rthaḥ phalam |
kiṁ tat ? uttama-ślokasya guṇānuvarṇanam iti yat ||
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
na vyākhyātam.
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
tad evaṁ dharmān parityajya bhaktyaiva kṛtārthī-bhavatīty uktam |
idānīṁ kasyacid bhaktasya keṣucid dharmeṣu yadi spṛhā syāt, tadā te dharmā api bhaktyaiva bhavantīty āha—idaṁ hīti |
puṁsas tapa-ādīnām avicyuto’vyabhicārī |
artho hetuḥ idam uttamaḥ-śloka-guṇānuvarṇam eva nirūpitaḥ |
artho viṣayānarthayor dhana-kāraṇa-vastuni | atidheye ca śabdānāṁ nivṛttau ca prayojane ||
yat karmabhir yat tapasā [bhā.pu. 11.20.32] ity-ādi bhagavad-vākyād bhaktyā tapa-ādi-phalānām api siddhir bhavet, kiṁ punas teṣām ?
smartavyaḥ satataṁ viṣṇur vismartavyo na jātucit | sarve vidhi-niṣedhāḥ syur etayor eva kiṅkarāḥ ||
ity-ādi pādma-vākyataḥ sarveṣām api dharmāṇāṁ kiṁ punas tapa-ādi-mātrāṇām iti |
yad vā, tapasa iti tapaḥ śrutādi-vidhāyaka-śruti-vākyānāṁ bhagavad-bhakti-vidhāna eva tātparyāt |
hari-kīrtanam evāvicyuto’bhidheyaḥ—dharmo yasyāṁ mad-ātmaka [bhā.pu. 11.14.3] iti bhagavad-ukteḥ, sarva-śāstra-vākyānāṁ śrī-bhagavaty eva tātparyam iti śrī-madhusūdana-sarasvatī-vyākhyānāc ca ||
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
svadharmān tyaktvā hariṁ bhajan kṛtārthaḥ syād ity uktam, atha kaścit-tapa-ādīni vāñchan bhavet, tasya tāny api tad ujanenaiva syarity āha—idaṁ hīti |
śrutādayo bhāva-niṣṭhāntāḥ |
puṁsas tapa ādīnām avicyuto'rtho'vyabhicārī hetur uttama ślokasya guṇānuvarṇanaṁ bhaktir eva kavibhir nirūpitaḥ |
arthaḥ prakāre viṣaye vittakāraṇa-vastuṣu | abhidheye ca śabdānāṁ nivṛttau ca prayojane |
vakṣyati caivaṁ puṇḍarīkākṣaḥ sat-karmabhir yat-tapasā ity-ādi |
tāni bhaktasya pṛṣṭhalagnānīti bhāvaḥ |
yad vā—arthaḥ prayojanaṁ, sati phale vṛkṣaṁ kaścarve diti bhāvaḥ ||