kiṁ ca tad api tvaṁ dharmāntaraṁ vinindya bhagavad-yaśa eva varṇayety āha vicakṣaṇa iti |
itaraḥ prākṛto viveka-śūnyo janaḥ sthita ity uktam |
vicakṣaṇaḥ vivekī janas tu asya vibhoḥ sukhaṁ nivṛttitaḥ tad itara-grāmya-sukha-nivṛttyā veditum arhati tatra hetur ananta-pārasya na antaḥ kālataḥ pāraṁ ca pramāṇato yasya tasya tena sāntād alpa-pramāṇāc ca viṣaya-sukhān nivṛtya anantam apāra-pramāṇaṁ ca vibhoḥ sukhaṁ viditvā tad-arthaṁ bhaktim eva kartum arhatīti bhāvaḥ |
tataś ca vicakṣaṇa-janasya bhaktau pravṛttim ālokya, yad yad ācarati śreṣṭhas tat tad evetaro janaḥ [gītā 3.21] iti nyāyenāvicakṣaṇo’pi tatraiva pravarteta ity atas tad-artham api bhagavac-caritraṁ varṇayety āha guṇaiḥ pravartamānasya ataevānātmano buddhi-viveka-śūnyasya janasya banda-vimuktaye ceṣṭitaṁ līlāṁ darśaya |
he vibho ! atra samartho yato’sāv api sarvato nivṛtya śuddhāṁ bhaktiṁ kṛtvā tadīyaṁ sukhaṁ labhatām iti bhāvaḥ |
yad vā, evam avatāraṇīyam |
nanu, yadi nivāraṇaṁ jano na manyate tarhy adhunāpi tvad-upadeśenāpy ārabdhena tat-tat-sarva-mata-nivartaka-bhakti-mātra-pravartakena śāstreṇālam |
na hy asmin jagati sarva evāvivekino vivekino’pi santīty āha vicakṣaṇa iti |
vibhoḥ kathaṁ bhūtasya ananta-pārasya |
tatra kālato’ntābhāvam āha |
prakarṣeṇādhunāpi vartamānasya tena tasya tac-ceṣṭitasya bhūta-pūrva-mātratvaṁ na jñeyam iti bhāvaḥ |
pramāṇato’nta-bhāvam āha guṇaiḥ sattvādibhir na bhavaty ātmā deho yasya cid-ānanda-maya-vigrahasyety arthaḥ |
nahi ghana-cid-vastu kenāpi pramātuṁ śakyate iti bhāvaḥ ||