Premabase · Śrīmad Bhāgavatam · Canto 1 · Chapter 5
Show
SanskritHindiEnglish
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
Commentary
ŚrīdharaJīvaViśvanāthaBaladeva
ŚB 1.5.11
← 1.5.101.5.12 →
tad-vāg-visargo janatāgha-viplavo
yasmin prati-ślokam abaddhavaty api |
nāmāny anantasya yaśo’ṅkitāni yac
chṛṇvanti gāyanti gṛṇanti sādhavaḥ ||
Translation
— translation pending —
Commentary
Śrīdhara Svāmī
bhāvārtha-dīpikā
vināpi pada-cāturyaṁ bhagavad-yaśaḥ-pradhānaṁ vacaḥ pavitram ity āha—tad iti |
tad vāg-visargaḥ sa cāsau vāg-visargo vācaḥ prayogaḥ janānāṁ samūho janatā tasyā aghaṁ viplāvayati nāśayatīti tathā saḥ |
yasmin vāg-visarge abaddhavaty apy apa-śabdādi-yukte’pi prati-ślokam anantasya yaśasāṅkitāni nāmāni bhavanti |
tatra hetuḥ—yad yāni nāmāni sādhavo mahānto vaktari sati śṛṇvanti |
śrotari sati gṛṇanti |
anyadā tu svayam eva gāyanti kīrtayanti ||
kaivalya-dīpikā : viṣṇu-mahimā-śūnyaṁ vākyaṁ ninditatvāt tat sahitaṁ stauti—tad vāg iti |
vāg visargo vākya-prayogaḥ |
janatā jana-samūhas tasyā aghaṁ pāpaṁ tasya viplavo vināśa-hetuḥ |
ko’sau ? yasmin anantasya nāmāni abaddhaṁ duṣṭaṁ padaṁ yad yasmāt taṁ vāg-visargaṁ sādhavaḥ vaktari sati śṛṇvanti, śrotari sati gṛṇanti |
ubhayābhāve svayaṁ gāyanti ||
[mu.pha. 8.28]
Jīva Gosvāmī
krama-sandarbhaḥ
tad evaṁ vyatirekeṇa tad yaśaḥ stutvānvayenāpi stauti |
sa vācāṁ prayogo jana-paramparāyā apy agha-viplavo yasmāt tathā-vidhaḥ |
kīdṛśo’pi ? yasmin śloka-varṇanaṁ praty abaddhavaty api tat-tac-chloka-mātre yat-kiñcit-pratīta-saṅketāditvād asamyag-artha-bodhake’pi tasya yaśo-varṇana-leśa-saṁyojitāni nāma-mātrāṇi santi, na tu varṇana-cāturyāṇi, tādṛśo’pi |
aho ! tasya nāmābhāsa-mātra-siddha-janatāgha-viplava-mātratvaṁ kiyan māhātmyaṁ yat tādṛśa kaniṣṭha-vāg-visarga-mayam api yaśaḥ sādhavaḥ pūrvokta-projjhita-kaitavā api bhaktāḥ paramānandāveśād vividhatayānuśīlayantīty āha—yac chṛṇvantīti ||
Viśvanātha Cakravartī
sārārtha-darśiṇī
vyatirekeṇoktvā anvayenāha—tad-vāg iti |
sa cāsau vāg-visargo vācaḥ-prayogaś ceti sa janatāyāḥ jana-samūhasya aghaṁ viplāvayati nāśayatīti sa pratiślokam abaddhavaty api bandhano’pi gāḍhaḥ śithilo vā kvāpi śloke yatra nāsti, kiṁ punar alaṅkārādir ity arthaḥ |
apa-śabdavaty api iti svāmi-caraṇāḥ tathā-bhūte’pi tatra vāg-visarge upākhyāne nāmāni santi |
kiṁ ca, yad yad evopākhyānaṁ śṛṇvanti, śrutvāpi punar gāyanti, gītvāpi punar gṛṇanti, na tu tṛpyantīti bhāvaḥ |
yad vā, vaktari sati śṛṇvanti, śrotari sati gṛṇanti, anyadā svayaṁ gāyanti ||
[atra yathāślokaṁ punaḥ 12.12.52-tama-padyaṁ draṣṭavyam |
punar uktir ādarād iti jñeyam ||
]
Baladeva Vidyābhūṣaṇa
vaiṣṇavānandinī
guṇālaṅkāra-citra-padatāṁ vināpi cet kāvyaṁ hari-yaśo 'ṅkitaṁ syāt, tarhi śuddhi-karaṁ tan-niṣevyam ity āha—tad iti |
sa cāsau vāg-visargaś ca vāg-racanā janatāyāḥ prāṇi-samūhasyāgha-viplavavo 'vidyā-paryanta—pāparāśi-vināśako bhavati |
prati-ślokam avaddhavaty api bandha-śaithilya-cchando-bhaṅgāpa-śabda-juṣṭe'pi yasmin vāg-visarge'nantasya nāmāni santi, yada yāni sādhavaḥ śṛṇvanti gāyanti śrutvā gītvā ca punar gṛṇanti, na tṛpyantīti bhāvaḥ ||
← 1.5.101.5.12 →