Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.3.3
na y-vābhyāṃ padāntābhyāṃ pūrvau tu tābhyām aic
Aṣṭādhyāyī 7.3.3
Vṛtti Patañjali

yvābhyām parasya avṛddhitvam .

yvābhyām parasya avṛddhitvam siddham .

kutaḥ .

apavādau vṛddheḥ hi tau .

apavādau hi vṛddheḥ tau aicau ucyete .

nityau aicau tayoḥ vṛddhiḥ .

atha vā nityau aicau .

kṛtāyām api vṛddhau prāpnutaḥ akṛtāyām api .

nityatvāt aicoḥ kṛtayoḥ yadi api vṛddhiḥ tayoḥ eva .

kimartham na iti śiṣyate .

atha kimartham pratiṣedhaḥ ucyate .

ecoḥ viṣayārtham pratiṣedhasanniyuktavacanam .

ecoḥ viṣayārtham pratiṣedhasanniyogena aicau ucyete .

yatra yvābhyām parāvṛddhiḥ tatra adhyaśveḥ yathā na tau .

yatra yvābhyām parasya avṛddhitvam ucyate tatra aicau yathā syātām .

iha mā bhūtām .

ādhyaśviḥ , dādhyaśviḥ , mādhvaśviḥ iti .

na etat asti prayojanam .

acām ādeḥ yvābhyām hi tau .

acām ādinā atra yvau viśeṣayiṣyāmaḥ .

acām ādeḥ yau yvau iti .

katham dvyāśītike na tau .

dvyāśītikaḥ iti atra kasmāt na tau bhavataḥ .

yatra vṛddhiḥ acām ādeḥ tatra aicau atra ghoḥ hi sā .

tatra acām ādeḥ iti evam vṛddhiḥ tatra aicau ucyete .

atra ghoḥ iti evam vṛddhiḥ .

kim idam ghoḥ iti .

uttarapadasya iti .

uttarapadādhikāre api avaśyam aijāgamaḥ anuvartyaḥ pūrvatryalinde bhavaḥ pūrvatrayalindaḥ iti evamartham .

na eṣaḥ doṣaḥ .

uttarapadena atra acām ādi viśeṣayiṣyāmaḥ acām ādinā yvau .

uttarapadasya acām ādeḥ yau yvau iti .

atha kasmāt padāntābhyām .

atha kimartham padāntābhyām iti ucyate .

yathā iṇaḥ na bhavet yaṇaḥ .

iṇaḥ yaṇādeśe mā bhūt. yataḥ chātrā , yātā iti .

iha vaiyākaraṇaḥ , sauvaśvaḥ iti śākalam prāpnoti yvoḥ ca sthānivadbhāvāt āyāvau prāpnutaḥ .

śakalāyāvādeśeṣu ca uktam .

kim uktam .

śākale tāvat uktam sinnityasamāsayoḥ śākalapratiṣedhaḥ iti .

āyāvoḥ kim uktam .

acaḥ pūrvavijñānāt aicoḥ siddham iti .

yvābhyām parasya avṛddhitvam apavādau vṛddheḥ hi tau , nityau aicau tayoḥ vṛddhiḥ kimartham na iti śiṣyate .

yatra yvābhyām parāvṛddhiḥ tatra adhyaśveḥ yathā na tau , acām ādeḥ yvābhyām hi tau katham dvyāśītike na tau .

yatra vṛddhiḥ acām ādeḥ tatra aicau atra ghoḥ hi sā , atha kasmāt padāntābhyām yathā iṇaḥ na bhavet yaṇaḥ