Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.1.95-96.1
tṛj-vat kroṣṭuḥ
striyāṃ ca
Aṣṭādhyāyī 7.1.95-96
Vṛtti Patañjali

atha atra vibhaktau iti anuvartate utāho na .

kim ca ataḥ .

tṛjvat striyām vibhaktau cet kroṣṭrībhaktiḥ na sidhyati .

tṛjvat striyām vibhaktau cet kroṣṭrībhaktiḥ iti na sidhyati .

evam tarhi īkāre tṛjvadbhāvam vakṣyāmi .

tat īkāragrahaṇam kartavyam .

na kartavyam .

kriyate nyāse eva .

praśliṣṭanirdeśaḥ ayam .

strī , ī strī striyām iti .

īkāre tannimittaḥ saḥ .

īkāre cet tat na .

kim kāraṇam .

tannimittaḥ saḥ .

tṛjvadbhāvanimittaḥ saḥ īkāraḥ .

na akṛte tṛjvadbhāve īkāraḥ prāpnoti .

kim kāraṇam .

ṛnnebhyaḥ ṅīp iti ucyate īkāre ca tṛjvadbhāvaḥ .

tat idam itaretarāśrayam bhavati .

itaretarāśrayāṇi ca na prakalpante .

evam tarhi gaurādiṣu pāṭhāt īkāraḥ bhaviṣyati .

gaurādiṣu na paṭhyate .

na hi kim cit tunantam gaurādiṣu paṭhyate .

evam tarhi etat jñāpayati ācāryaḥ bhavati atra īkāraḥ iti yat ayam īkāre tṛjvadbhāvam śāsti .

tena eva bhāvanam cet syāt aniṣṭaḥ api prasajyate .

yadi api na asti viśeṣaḥ ṅīpaḥ vā ṅīṣaḥ vā ṅīn api tu prāpnoti .

iha ca na prāpnoti .

pañcabhiḥ kroṣṭrībhiḥ krītaiḥ rathaiḥ pañcakroṣṭṛbhiḥ rathaiḥ iti .

evam tarhi na ca aparam nimittam sañjñā ca pratyayalakṣaṇena .

na ca aparam nimittam āśrīyate : asmin parataḥ kroṣṭuḥ tṛjvat bhavati iti .

kim tarhi aṅgasya kroṣṭuḥ tṛjvat bhavati .

aṅgasañjñā ca bhavati pratyayalakṣaṇena