Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.1.3
jho 'ntaḥ
Aṣṭādhyāyī 7.1.3
Vṛtti Patañjali

jhādeśe dhātvantapratiṣedhaḥ

jhādeśe dhātvantasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

ujjhitā ujjhitum iti .

pratyayādhikārāt siddham .

pratyayagrahaṇam prakṛtam anuvartate .

kva prakṛtam .

āyaneyīnīyiyaḥ phaḍakhachaghām pratyayādīnām iti .

pratyayādhikārāt siddham iti cet anādeḥ ādeśavacanam .

pratyayādhikārāt siddham iti cet anādeḥ ādeśaḥ vaktavyaḥ .

api naḥ śvaḥ vijaniṣyamāṇāḥ patibhiḥ saha śayāntai .

evam tarhi pratyayagrahaṇam anuvartate ādigrahaṇam nivṛttam .

katham punaḥ samāsanirdiṣṭānām ekadeśaḥ anuvartate ekadeśaḥ vā nivartate .

asamāsanirdeśāt siddham .

asamāsanirdeśaḥ kariṣyate .

pratyayasya ādīnām iti .

saḥ tarhi asamāsanirdeśaḥ kartavyaḥ .

na kartavyaḥ .

kriyate nyāse eva .

katham .

avibhaktikaḥ nirdeśaḥ .

pratyaya ādīnām iti .

tatra śayāntai iti anakārāntatvāt aṅgasya ādbhāvapratiṣedhaḥ .

tatra etasmin pratyayagrahaṇe anuvartamāne ādigrahaṇe nivṛtte śayāntai iti anakārāntatvāt aṅgasya ādbhāvaḥ prāpnoti tasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

siddham anānantaryāt anakārāntena adbhāvanivṛttiḥ .

siddham etat .

katham .

anānantaryāt anakārāntena adbhāvaḥ na bhaviṣyati .

katham kṛtvā coditam katham kṛtvā parihāraḥ .

anakārāntagrahaṇam pratyayaviśeṣaṇam iti kṛtvā coditam jhakāraviśeṣaṇam iti kṛtvā parihāraḥ .

yadi anakārāntagrahaṇam jhakāraviśeṣaṇam śerate atra na prāpnoti .

tatra ruṭi sanniyogavacanāt siddham .

tatra ruṭi sanniyogaḥ kariṣyate .

kaḥ eṣaḥ yatnaḥ codyate sanniyogaḥ nāma .

cakāraḥ kartavyaḥ .

ruṭ ca .

kim ca .

yat ca anyat prāpnoti .

kim ca anyat prāpnoti .

adbhāvaḥ .

saḥ tarhi cakāraḥ kartavyaḥ .

na kartavyaḥ .

yogavibhāgaḥ kariṣyate .

śīṅaḥ .

śīṅaḥ uttarasya jhasya at bhavati .

tataḥ ruṭ .

ruṭ ca bhavati śīṅaḥ iti .

evam api paryāyaḥ prasajyeta .

evam tarhi acśabdasya ruṭam vakṣyāmi .

tat acśabdagrahaṇam kartavyam .

na kartavyam .

prakṛtam anuvartate .

kva prakṛtam .

at abhyastāt iti .

tat vai prathamānirdiṣṭam ṣaṣṭhīnirdiṣṭena ca iha arthaḥ .

śīṅaḥ iti eṣā pañcamī at iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhī prakalpayiṣyati tasmāt iti uttarasya iti .