āyanādiṣu upadeśivadvacanam svarasiddhyartham .

āyanādiṣu upadeśivadbhāvaḥ vaktavyaḥ .

upadeśāvasthāyām āyanādayaḥ bhavanti iti vaktavyam .

kim prayojanam .

svarasiddhyartham .

upadeśāvasthāyām āyanādiṣu iṣṭaḥ svaraḥ yathā syāt iti .

śileyam taittirīyaḥ .

akriyamāṇe hi upadeśivadbhāve pratyayasañjñāsanniyogena ādyudāttatve kṛte āntaryataḥ ādeśāḥ asvarakāṇām asvarakāḥ syuḥ .

na vā kva cit citkaraṇāt upadeśivadvacanānarthakyam

na vā vaktavyam .

kim kāraṇam .

kva cit citkaraṇāt .

yat ayam kva cit ghādīn citaḥ karoti agrāt yat ghacchau ca tat jñāpayati ācāryaḥ upadeśāvasthāyām āyanādayaḥ bhavanti iti .

katham kṛtvā jñāpakam .

citkaraṇe etat prayojanam citaḥ iti antodāttatvam yathā syāt iti .

yadi ca upadeśāvasthāyām āyanādayaḥ bhavanti tataḥ citkaraṇam arthavat bhavati .

tatra uṇādipratiṣedhaḥ .

tatra uṇādīnām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

śaṅkhaḥ śāṇḍhaḥ iti .

dhātoḥ vā īyaṅvacanāt .

atha vā yat ayam ṛteḥ īyaṅ iti dhātoḥ īyaṅ śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ na dhātupratyayānām āyanādayaḥ bhavanti iti .

yadi hi syuḥ ṛteḥ chaṅ iti eva brūyāt .

siddhe vidhiḥ ārabhyamāṇaḥ jñāpakārthaḥ bhavati na ca ṛteḥ chaṅā sidhyati .

chaṅi sati valādilakṣaṇaḥ iṭ prasajyeta .

iṭi kṛte anāditvāt ādeśaḥ na syāt .

idam iha sampradhāryam .

iṭ kriyatām ādeśaḥ iti kim atra kartavyam .

paratvāt iḍāgamaḥ .

nityaḥ ādeśaḥ .

kṛte api iṭi prāpnoti akṛte api .

anityaḥ ādeśaḥ na hi kṛte iṭi prāpnoti .

kim kāraṇam .

anāditvāt .

antaraṅgaḥ tarhi ādeśaḥ .

kā antaraṅgatā .

idānīm eva hi uktam āyanādiṣu upadeśivadvacanam svarasiddhyartham iti .

tat etat ṛteḥ īyaṅvacanam jñāpakam eva na dhātupratyayānām āyanādayaḥ bhavanti iti .

prātipadikavijñānāt ca pāṇineḥ siddham

prātipadikavijñānāt ca bhagavataḥ pāṇineḥ ācāryasya siddham .

uṇādayaḥ avyutpannāni prātipadikāni .