Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.1.6
śīṅo ruṭ
Aṣṭādhyāyī 7.1.6
Vṛtti Patañjali

ruṭi dṛśiguṇapratiṣedhaḥ .

ruṭi dṛśiguṇaḥ prāpnoti .

adṛśran asya ketavaḥ iti .

tasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

parasmin iti kṅiti ca iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .

evam api adṛśram asya ketavaḥ iti atra prāpnoti .

evam tarhi pūrvāntaḥ kariṣyate .

pūrvānte śīṅaḥ guṇavidhiḥ

pūrvānte śīṅaḥ guṇaḥ vidheyaḥ : śerate .

sūtram ca bhidyate .

yathānyāsam eva astu .

nanu ca uktam ruṭi dṛśiguṇapratiṣedhaḥ iti .

pūrvānte api eṣaḥ doṣaḥ .

katham .

ayam dṛśiguṇaḥ pratiṣedhaviṣaye ārabhyate saḥ yathā eva kṅiti ca iti etam pratiṣedham bādhate evam anupadhāyāḥ api prasajyeta .

tasmāt ubhābhyām dṛśeḥ akpratyayāntaram vaktavyam pitaram ca dṛśeyam mātaram ca dṛśeyam iti evam artham .

jhādeśāt āṭ leṭi

jhādeśāt āṭ leṭi bhavati vipratiṣedhena .

jhādeśasya avakāśaḥ .

lunate lunatām alunata .

āṭaḥ avakāśaḥ .

patāti didyut .

udadhim cyāvayāti .

iha ubhayam prāpnoti .

api naḥ śvaḥ vijaniṣyamāṇāḥ patibhiḥ saha śayāntai .

āṭ leṭi bhavati vipratiṣedhena .

saḥ tarhi pūrvavipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

na vā nityatvāt āṭaḥ .

na vā vaktavyaḥ .

kim kāraṇam .

nityatvāt āṭaḥ .

nitaḥ āḍāgamaḥ .

saḥ katham nityaḥ .

yadi anakārāntagrahaṇam jhakāraviśeṣaṇam .

atha hi pratyayaviśeṣaṇam jhādeśaḥ api nityaḥ .

antaraṅgalakṣaṇatvāt ca .

antaraṅgaḥ khalu api āḍāgamaḥ .

katham antaraṅgaḥ .

yadi prāk lādeśāt dhātvadhikāraḥ .

atha hi lādeśe dhātvadhikāraḥ anuvartate ubhayam samānāśrayam .

yadi eva anakārāntagrahaṇam pratyayaviśeṣaṇam atha api lādeśe dhātvadhikāraḥ anuvartate ubhayathā api pūrvavipratiṣedhena na arthaḥ .

katham .

bahulam chandasi iti evam atra śapaḥ luk na bhaviṣyati .

tatra anataḥ iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .