Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.1.1.4
yu-vor ana-akau
Aṣṭādhyāyī 7.1.1
Vṛtti Patañjali

tat etat ananyārtham jhalgrahaṇam kartavyam numpratiṣedhaḥ vā vaktavyaḥ .

ubhayam na vaktavyam .

upariṣṭāt jhalgrahaṇam kriyate tat purastāt apakrakṣyate .

evam api sūtraviparyāsaḥ kṛtaḥ bhavati .

evam tarhi yogavibhāgaḥ kariṣyate .

ugidacām sarvanāmasthāne adhātoḥ .

yujeḥ asamāse .

tataḥ napuṃsakasya .

napuṃsakasya num bhavati .

jhalaḥ iti ubhayoḥ śeṣaḥ .

tataḥ acaḥ .

ajantasya ca napuṃsakaliṅgasya num bhavati .

yadi api tāvat etat ugitkāryam parihṛtam idam aparam prāpnoti : śātanitarā pātanitarā .

ugitaḥ nadyāḥ ghādiṣu hrasvaḥ bhavati iti anyatarasyām hrasvatvam prasajyeta nityam ca iṣyate .

ugitaḥ yā nadī evam etat vijñāyate .

ugitaḥ eṣā nadī .

ugitaḥ yā parā .

atra ca eva doṣaḥ bhavati ugitaḥ hi eṣā parā nadī aiṣumatitarāyām ca prāpnoti .

ugitaḥ parā yā vihitā .

ugitaḥ eṣā vihitā .

ugitaḥ iti evam yā vihitā .

evam api bhogavatitarāyām doṣaḥ bhavati .

bhogavatitarā bhogavatītarā .

tasmāt ugitaḥ yā nadī ugitaḥ yā vihitā iti evam etat vijñāsyate .

evam vijñāyamāne śātanitarāyām doṣaḥ eva .

siddham tu yuvoḥ anunāsikatvāt

siddham etat .

katham .

yakāravakārayoḥ eva idam anunāsikayoḥ grahaṇam .

santi hi yaṇaḥ sānunāsikāḥ niranunāsikāḥ ca .