Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 7 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 7.1.1.3
yu-vor ana-akau
Aṣṭādhyāyī 7.1.1
Vṛtti Patañjali

numvidhau jhalgrahaṇam .

numvidhau jhalgrahaṇam kartavyam .

jhalantasya ugitaḥ iṣyate : ugidacām sarvanāmasthāne adhātoḥ jhalaḥ iti .

tat ca avaśyam kartavyam .

liṅgaviśiṣṭapratiṣedhārtham .

prātipadikagrahaṇe liṅgaviśiṣṭasya api grahaṇam bhavati iti yathā iha bhavati gomān yavamān evam gomatī yavamatī iti atra api syāt .

na vā vibhaktau liṅgaviśiṣṭāgrahaṇāt .

na vā vaktavyam .

kim kāraṇam .

vibhaktau liṅgaviśiṣṭagrahaṇam na iti eṣā paribhāṣā kartavyā .

kaḥ punaḥ atra viśeṣaḥ eṣā vā paribhāṣā kriyeta jhalgrahaṇam vā iti .

avaśyam eṣā paribhāṣā kartavyā .

bahūni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni .

kāni .

prayojanam śunaḥ svare .

yathā iha bhavati śunā śunaḥ evam śunyā śunyāḥ iti atra api syāt .

yūnaḥ samprasāraṇe .

yūnaḥ samprasāraṇe prayojanam .

yathā iha bhavati yūnaḥ paśya iti evam yuvatīḥ paśya iti atra api syāt .

ugidacām numvidhau .

ugidacām numvidhau prayojanam .

yathā iha bhavati gomān yavamān evam gomatī yavamatī iti atra api syāt .

anaḍuhaḥ ca āmvidhau .

anaḍuhaḥ ca āmvidhau prayojanam .

yathā iha bhavati anaḍvān iti evam anaḍuhī iti atra api syāt .

na vā bhavati anaḍvāhī iti .

bhavati anyena yatnena .

ām anaḍuhaḥ striyām vā iti .

liṅgaviśiṣṭagrahaṇāt īkārāntasya prāpnoti .

pathimathoḥ āttve .

pathimathoḥ āttve prayojanam .

yathā iha bhavati panthāḥ manthāḥ evam pathī mathī iti atra api prāpnoti .

na kevalaḥ pathiśabdaḥ striyām vartate .

upasamastaḥ tarhi vartate .

supathī iti .

puṃsaḥ asuṅvidhau .

puṃsaḥ asuṅvidhau prayojanam .

yathā iha bhavati pumān evam puṃsī iti atra api syāt .

na kevalaḥ puṃśabdaḥ striyām vartate .

upasamastaḥ tarhi vartate .

supuṃsī iti .

sakhyuḥ ṇittvānaṅau .

sakhyuḥ ṇittvānaṅau prayojanam .

yathā iha bhavati sakhā sakhāyau sakhāyaḥ evam sakhī sakhyau sakhyaḥ iti atra api prāpnoti .

bhavadbhagavadaghavatām odbhāve .

bhavadbhagavadaghavatām odbhāve prayojanam .

yathā iha bhavati bhoḥ bhagoḥ aghoḥ iti evam bhavati bhagavati aghavati iti atra api syāt .

etāni asyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni yadartham eṣā paribhāṣā kartavyā .

etasyām ca satyām na arthaḥ jhalgrahaṇena