Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 4
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.4.48
ato lopaḥ
Aṣṭādhyāyī 6.4.48
Vṛtti Patañjali

ṇyallopau iyaṅyaṇguṇavṛddhidīrghatvebhyaḥ pūrvavipratiṣiddham .

ṇyallopau iyaṅyaṇguṇavṛddhidīrghatvebhyaḥ bhavataḥ pūrvavipratiṣedhena .

ṇilopasya avakāśaḥ : kāryate hāryate .

iyaṅādeśasya avakāśaḥ : śriyau śriyaḥ .

iha ubhayam prāpnoti : āṭiṭat , āśiśat .

nanu ca atra yaṇādeśena bhavitavyam .

idam tarhi : atatakṣat , ararakṣat .

yaṇādeśasya avakāśaḥ : ninyatuḥ , ninyuḥ .

ṇilopasya saḥ eva .

iha ubhayam prāpnoti : āṭiṭat , āśiśat .

vṛddeḥ avakāśaḥ : sakhāyau sakhāyaḥ .

ṇilopasya saḥ eva .

iha ubhayam prāpnoti : kārayateḥ kārakaḥ , hārayateḥ hārakaḥ .

guṇasya avakāśaḥ : cetā stotā .

ṇilopasya avakāśaḥ : āṭiṭat , āśiśat .

iha ubhayam prāpnoti : kāraṇā hāraṇā .

dīrghatvasya avakāśaḥ : cīyate , stūyate .

ṇilopasya avakāśaḥ : kāraṇā hāraṇā .

iha ubhayam prāpnoti : kāryate hāryati .

ṇilopaḥ bhavati vipratiṣedhena .

saḥ tarhi pūrvavipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

na vaktavyaḥ .

santu atra ete vidhayaḥ .

eteṣu vidhiṣu kṛteṣu sthānivadbhāvāt ṇigrahaṇena grahaṇāt ṇilopaḥ bhaviṣyati .

na evam śakyam .

iyaṅādeśe hi doṣaḥ syāt .

antyasya lopaḥ prasajyeta .

allopasya iyaṅyaṇoḥ ca na asti sampradhāraṇā .

vṛddheḥ avakāśaḥ : priyam ācaṣṭe prāpayati .

allopasya avakāśaḥ : cikīrṣitā cikīrṣitum .

iha ubhayam prāpnoti : cikīrṣakaḥ , jihīrṣakaḥ .

guṇasya allopasya ca na asti sampradhāraṇā .

dīrghatvasya avakāśaḥ : api kākaḥ śyenāyate .

allopasya saḥ eva .

iha ubhayam prāpnoti : cikīrṣyate jihīrṣyate .

allopaḥ bhavati vipratiṣedhena .

saḥ tarhi pūrvavipratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .

na vaktavyaḥ .

iṣṭavācī paraśabdaḥ .

vipratiṣedhe param yat iṣṭam tat bhavati iti .