kim idam yalope varṇagrahaṇam āhosvit saṅghātagrahaṇam .
kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
yalope varṇagrahaṇam cet dhātvantasya pratiṣedhaḥ .
yalope varṇagrahaṇam cet dhātvantasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
śucyitā śucyitum .
asti tarjo saṅghātagrahaṇam .
yadi saṅghātagrahaṇam antyasya lopaḥ prāpnoti .
siddhaḥ antyasya pūrveṇa eva .
tatra ārambhasāmarthyāt sarvasya bhaviṣyati .
evam api tena atiprasaktam iti kṛtvā niyamaḥ vijñāyeta .
yasya halaḥ eva na anyataḥ .
kva mā bhūt .
lolūyitā popūyitā .
kaimarthakyāt niyamaḥ bhavati .
vidheyam na asti iti kṛtvā .
iha ca asti vidheyam .
kim .
antyasya lopaḥ prāptaḥ saḥ sarvasya vidheyaḥ .
tatra apūrvaḥ vidhiḥ astu niyama astu iti apūrvaḥ eva vidhiḥ bhaviṣyati na niyamaḥ .
evam api antyasya prāpnoti .
kim kāraṇam .
na hi lopaḥ sarvāpahārī .
nanu ca saṅghātagrahaṇasāmarthyāt sarvasya bhaviṣyati .
saṅghātagrahaṇam cet kyasya vibhāṣāyām doṣaḥ .
saṅghātagrahaṇam cet kyasya vibhāṣāyām doṣaḥ bhavati .
samidhitā samidhyitā .
yadā lopaḥ tadā sarvasya lopaḥ .
yadā alopaḥ tadā sarvasya alopaḥ prāpnoti .
ādeḥ paravacanāt siddham .
halaḥ iti pañcamī .
tasmāt iti uttarasya ādeḥ parasya iti yakārasya eva bhaviṣyati .
atha vā punaḥ astu varṇagrahaṇam .
nanu ca uktam yalope varṇagrahaṇam cet dhātvantasya pratiṣedhaḥ iti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
aṅgāt iti hi vartate .
na vā aṅgāt iti pañcamī asti .
evam tarhi aṅgasya iti sambandhaṣaṣṭhī vijñāsyate .
aṅgasya yaḥ yakāraḥ .
kim ca aṅgasya yakāraḥ .
nimittam .
yasmin aṅgam iti etat bhavati .
kasmin ca etat bhavati .
pratyaye .