iha kasmāt na bhavati , amahān mahān sampannaḥ mahadbhūtaḥ candramāḥ iti .
anyaprakṛtiḥ tu amahān mahatprakṛtau mahān mahati eva .
anyaḥ mahān .
anyaḥ mahān bhūtaprakṛtau vartate .
mahān mahati eva .
tasmāt āttvam na syāt .
tasmāt āttvam na bhaviṣyati .
puṃvattvam tu katham bhavet atra .
puṃvadbhāvaḥ api tarhi na prāpnoti .
amahatī mahatī sampannā mahadbhūtā brāhmaṇī .
evam tarhi
amahati mahān hi vṛttaḥ tadvācī ca atra bhūtaśabdaḥ ayam .
amahati hi mahacchabdaḥ vartate tadvācī ca atra bhūtaśabdaḥ prayujyate .
kiṃvācī .
mahadvācī .
tasmāt sidhyati puṃvat .
tasmāt sidhyati puṃvadbhāvaḥ .
yadi evam āttvam api prāpnoti .
mahadbhūtaḥ candramāḥ .
nivartyam āttvam tu manyante .
āttvam api prāpnoti .
na eṣaḥ doṣaḥ .
yaḥ tu mahataḥ pratipadam samāsaḥ uktaḥ tadāśrayam hi āttvam kartavyam manyante na lakṣaṇena lakṣaṇoktaḥ ca ayam .
evam tarhi lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti pratipadam yaḥ samāsaḥ vihitaḥ tasya grahaṇam .
lakṣaṇoktaḥ ca ayam .
iha api tarhi na prāpnoti .
mahān bāhuḥ asya mahābāhuḥ iti .
śeṣavacanāt tu yaḥ asau pratyārambhāt kṛtaḥ bahuvrīhiḥ tasmāt sidhyati tasmin .
yasmāt śeṣaḥ bahuvrīhiḥ iti siddhe anekam anyapadārthe iti āha tena pratipadam bhavati .
pradhānataḥ vā yataḥ vṛttiḥ .
atha vā gauṇamukhyayoḥ mukhye kāryasampratyayaḥ .
tat yathā gauḥ anubandhyaḥ ajaḥ agnīṣomīyaḥ iti na bāhīkaḥ anubadhyate .
katham tarhi bāhīke vṛddhyāttve bhavataḥ .
gauḥ tiṣṭhati , gām ānaya iti .
arthāśraye etat evam .
yat hi śabdāśrayam śabdamātre tat bhavati .
śabdāśraye ca vṛddhyāttve .