Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 3
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.3.43
gharūpakalpacelaḍbrūvagotramatahateṣu ṅyo 'nekāco hrasvaḥ
Aṣṭādhyāyī 6.3.43
Vṛtti Patañjali

ṅīgrahaṇam kimartham .

anekācaḥ hrasvaḥ iti iyati ucyamāne khaṭvātarā mālātarā , atra api prasajyeta .

na etat asti prayojanam .

bhāṣitapuṃskāt iti vartate .

evam api dattātarā guptātarā , atra api prāpnoti .

ītaḥ iti vartate .

evam api grāmaṇītaraḥ , senāṇītaraḥ atra api prāpnoti .

striyām iti vartate .

evam api grāmaṇītarā , senāṇītarā atra api prāpnoti .

striyāḥ striyām iti vartate .

śeṣaprakḷptyartham tarhi ṅīgrahaṇam kartavyam , nadyāḥ śeṣasya anyatarasyām iti .

kaḥ śeṣaḥ .

āṅīca yā nadī ṅyantam ca yat ekāc .

antareṇa api ṅīgrahaṇam kḷptaḥ śeṣaḥ .

katham .

ītaḥ iti vartate .

anīt ca yā nadī , īdantam ca yat ekāc .

śeṣagrahaṇam ca api śakyam akartum .

katham .

aviśeṣeṇa ghādiṣu nadyāḥ anyatarasyām hrasvatvam utsargaḥ .

tasya anekācaḥ nityam hrasvatvam apavādaḥ .

tasmin nitye prāpte ugitaḥ vibhāṣā ārabhyate .

yadi evam lakṣmitarā tantritarā iti na sidhyati .

lakṣmītarā tantrītarā iti prāpnoti .

iṣṭam eva etad saṅgṛhītam .

lakṣmītarā tantrītarā iti eva bhavitavyam .

evam hi saunāgāḥ paṭhanti .

ghādiṣu nadyāḥ hrasvatve kṛnnadyāḥ pratiṣedhaḥ .