coḥ anigantaḥ añcatau vapratyaye .
cusvarāt anigantaḥ añcatau vapratyaye iti eṣaḥ svaraḥ bhavati vipratiṣedhena .
cusvarasya avakāśaḥ dadhīcaḥ paśya .
dadhīcā dadhīce .
anigantaḥ añcatau vapratyaye iti asya avakāśaḥ parāṅ parāñcau parāñcaḥ .
iha ubhayam prāpnoti .
avācā , avāce .
avakāśaḥ iti etat bhavati vipratiṣedhena .
na vā cusvarasya pūrvapadaprakṛtisvarabhāvini pratiṣedhāt itarathā hi sarvāpavādaḥ .
na vā etat vipratiṣedhena api sidhyati .
katham tarhi sidhyati .
cusvarasya pūrvapadaprakṛtisvarabhāvini pratiṣedhāt .
cursvaraḥ pūrvapadaprakṛtisvarabhāvinaḥ pratiṣedhyaḥ .
itarathā hi sarvāpavādaḥ cusvaraḥ .
akriyamāṇe hi pratiṣedhe sarvāpavādaḥ ayam cusvaraḥ .
katham .
pratyayasvarasya apavādaḥ anudāttau suppitau iti .
anudāttau suppitau iti asya udāttanivṛttisvaraḥ .
udāttanivṛttisvarasya cusvaraḥ .
saḥ yathā eva udāttanivṛttisvaram bādhate evam anigantasvaram api bādheta .
yadi tāvat saṅkhyātaḥ sāmyam ayam api caturthaḥ .
samāsāntodāttatvasya apavādaḥ avyayasvaraḥ .
avyayasvarasya kṛtsvaraḥ .
kṛtsvarasya ayam .
ubhayoḥ caturthayoḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
satiśiṣṭaḥ tarhi cusvaraḥ .
katham .
cau iti ucyate .
yatra asya etat rūpam .
ajādau asarvanāmasthāne abhinirvṛtte akāralope nakāralope ca .
tasmāt suṣthu ucyate na vā cusvarasya pūrvapadaprakṛtisvarabhāvini pratiṣedhāt itarathā hi sarvāpavādaḥ iti .
vibhaktīṣatsvarāt kṛtsvaraḥ .
vibhaktisvarāt īṣatsvarāt ca kṛtsvaraḥ bhavati vipratiṣedhena .
vibhaktisvarasya avakāśaḥ akṣaśauṇḍaḥ , strīśauṇḍaḥ .
kṛtsvarasya avakāśaḥ , idhmapravraścanaḥ .
iha ubhayam prāpnoti pūrvāhṇesphoṭakāḥ .
kṛtsvaraḥ bhavati vipratiṣedhena .
īṣatsvarasya avakāśaḥ , īṣatkaḍāraḥ , īṣatpiṅgalaḥ .
kṛtsvarasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti , īṣadbhedaḥ .
kṛtsvaraḥ bhavati vipratiṣedhena .
citsvarāt hārisvaraḥ .
citsvarāt hārisvaraḥ bhavati vipratiṣedhena .
citsvarasya avakāśaḥ , calanaḥ , copanaḥ .
hārisvarasya avakāśaḥ , yājñikāśvaḥ , vaiyākaraṇahasī .
iha ubhayam prāpnoti , pitṛgavaḥ, mātṛgavaḥ .
hārisvaraḥ bhavati vipratiṣedhena .
kṛtsvarāt ca .
kṛtsvarāt ca hārisvaraḥ bhavati vipratiṣedhena .
kṛtsvarasya avakāśaḥ , idhmapravraścanaḥ .
hārisvarasya saḥ eva .
iha ubhayam prāpnoti , akṣahṛtaḥ , vāḍavahṛtaḥ .
hārisvaraḥ bhavati vipratiṣedhena .
na vā haraṇapratiṣedhaḥ jñāpakaḥ kṛtsvarābhādhakatavsya .
na vā arthaḥ vipratiṣedhena .
kim kāraṇam .
haraṇapratiṣedhaḥ jñāpakaḥ kṛtsvarābhādhakatvasya .
yat ayam aharaṇe iti pratiṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ na kṛtsvaraḥ hārisvaram bādhate iti .
na etat asti jñāpakam .
anaḥ bhāvakarmavacanaḥ iti etasmin prāpte tata etat ucyate .
yadi evam sādhīyaḥ jñāpakam .
kṛtsvarasya apavādaḥ anaḥ bhāvakarmavacanaḥ iti .
bādhakam kila bādhate kim punaḥ tam .
yuktasvaraḥ ca kṛtsvarāt bhavati vipratiṣedhena .
yuktasvarasya avakāśaḥ , govallavaḥ , aśvavallavaḥ .
kṛtsvarasya saḥ eva. iha ubhayam prāpnoti , gosaṅkhyaḥ , paśūsaṅkhyaḥ , aśvasaṅkhyaḥ .
yuktasvaraḥ bhavati vipratiṣedhena .