Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 2
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.2.80
upamanaṃ śabda-artha-prakṛtāv eva
Aṣṭādhyāyī 6.2.80
Vṛtti Patañjali

upamānam iti kimartham .

śabdārthaprakṛtau eva iti iyati ucyamāne pūrveṇa atiprasaktam iti kṛtvā niyamaḥ ayam vijñāyeta .

tatra kaḥ doṣaḥ .

iha na syāt .

puṣphārī phalahārī .

upamānagrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .

atha śabdārthagrahaṇam kimartham .

upamānam prakṛtau eva iti iyati ucyamāne iha api prasajyeta .

vṛkavañcī vṛkaprekṣī .

śabdāṛthagrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .

atha prakṛtigrahaṇam kimartham .

śabdārthaprakṛtiḥ eva yaḥ nityam tatra yathā syāt .

iha mā bhūt .

kokilabhivyāhārī .

atha evakāraḥ kimarthaḥ .

niyamārthaḥ .

na etat asti prayojanam .

siddhe vidhiḥ ārabhyamāṇaḥ antareṇa evakāram niyamāṛthaḥ bhaviṣyati .

iṣṭataḥ avadhāraṇārthaḥ tarhi .

yathā evam vijñāyete : upamānam śabdārthaprakṛtau eva iti .

mā evam vijñāyīta : upamānam eva śabdārthaprakṛtau iti .

śabdārthaprakṛtau hi upamānam ca anupamānam ca ādyudāttam iṣyate : sādhvadhyāī vilambādhyāyī .