Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.1.222
cau
Aṣṭādhyāyī 6.1.222
Vṛtti Patañjali

coḥ ataddhite .

cusvaraḥ ataddhite iti vaktavyam .

iha mā bhūt .

dādhīcaḥ , mādhūcaḥ iti .

tat tarhi vaktavyam .

na vaktavyam .

pratyayasvaraḥ atra bādhakaḥ bhaviṣyati .

sthānāntaraprāptaḥ cusvaraḥ .

pratyayasvarasya apavādaḥ anudāttau suppitau iti .

anudāttau suppitau iti asya udāttanivṛttisvaraḥ .

udāttanivṛttisvarasya cusvaraḥ .

saḥ yathā eva udāttanivṛttisvaram bādhate evam pratyayasvaram api bādheta .

na atra udāttanivṛttisvaraḥ prāpnoti .

kim kāraṇam .

na gośvansāvavarṇa iti pratiṣedhāt .

na eṣaḥ udāttanivṛttisvarasya pratiṣedhaḥ .

kasya tarhi .

tṛtīyādisvarasya .

yatra tarhi tṛtīyādisvaraḥ na asti dadhīcaḥ paśya iti .

evam tarhi na tṛtīyādilakṣaṇasya pratiṣedham ṣiṣmaḥ .

kim tarhi .

yena kena cit lakṣaṇena prāptasya vibhaktisvarasya pratiṣedham .

yadi vibhaktisvarasya pratiṣedhaḥ vṛkṣavān , plakṣavān atra na prāpnoti .

matubgrahaṇam api prakṛtam anuvartate .

kva prakṛtam .

hrasvanuḍbhyām matup iti .

yadi tat anuvartate vetasvān iti atra prāpnoti .

matubgrahaṇam anuvartate ḍmatup ca eṣaḥ .

yadi tari matubgrahaṇe ḍmatupaḥ grahaṇam na bhavati vetasvān iti atra vatvam na prāpnoti .

sāmānyagrahaṇam vatve iha punaḥ viśiṣṭasya grahaṇam .

yatra tarhi vibhaktiḥ na asti dadhīcī iti .

yadi punaḥ ayam udāttanivṛttisvarasya api pratiṣedhaḥ vijñāyeta .

na evam śakyam .

iha api prasajyeta kumārī iti .

satiśiṣṭaḥ khalu api cusvaraḥ .

katham .

cau iti ucyate .

yatra asya etat rūpam .

ajādau asarvanāmasthāne abhinirvṛtte akāralope nakāralope ca .

tasmāt suṣthu ucyate coḥ ataddhite iti .