Premabase · Vyākaraṇa-mahābhāṣya · Adhyāya 6 · Pada 1
Show
Vṛtti
Script
IASTदेवनागरीবাংলা
MBH 6.1.86.1
ṣatva-tukor asiddhaḥ
Aṣṭādhyāyī 6.1.86
Vṛtti Patañjali

kimartham idam ucyate .

ṣatvatukoḥ asiddhavacanam ādeśalakṣaṇapratiṣedhāṛtham utsargalakṣaṇabhāvārtham ca .

ṣatvatukoḥ asiddhatvam ucyate ādeśalakṣaṇapratiṣedhāṛtham utsargalakṣaṇabhāvārtham ca .

ādeśalakṣaṇapratiṣedhāṛtham tāvat .

kosiñcat .

yosiñcat .

ekādeśe kṛte iṇaḥ iti ṣatvam prāpnoti .

asiddhatvāt na bhavati .

utsargalakṣaṇabhāvārtham ca .

adhītya , pretya .

ekādeśe kṛte hrasvasya iti tuk na prāpnoti .

asiddhatvāt bhavati .

asti prayojanam etat .

kim tarhi iti .

tatra utsargalakṣaṇāprasiddhiḥ utsargābhāvāt .

tatra utsargalakṣaṇasya kāryasya aprasiddhiḥ .

adhītya , pretya iti .

kim kāraṇam .

utsargābhāvāt .

hrasvasya iti ucyate na ca atra hrasvam paśyāmaḥ .

nanu ca atra api asiddhavacanāt siddham .

asiddhavacanāt siddham iti cet na anyasya asiddhavacanāt anyasya bhāvaḥ .

asiddhavacanāt siddham iti cet tat na .

kim kāraṇam .

anyasya asiddhavacanāt anyasya bhāvaḥ .

na hi anyasya asiddhavacanāt anyasya prādurbhāvaḥ bhavati .

na hi devadattasya hantari hate devadattasya prādurbhāvaḥ bhavati .

tasmāt sthānivadvacanam asiddhatvam ca .

tasmāt sthānivadbhāvaḥ vaktavyaḥ asiddhatvam ca .

adhītya , pretya iti sthānivadbhāvaḥ .

kosiñcat , yosiñcat iti atra asiddhatvam .

sthānivadvacanānarthakyam śāstrāsiddhatvāt .

sthānivadvacanam anarthakam .

kim kāraṇam .

śāstrāsiddhatvāt .

na anena kāryāsiddhatvam kriyate .

kim tarhi .

śāstrāsiddhatvam anena kriyate .

ekādeśaśāstram tukśāstre asiddham bhavati iti .